Wetenschap.nu-logo

Wetenschap.nu

Science Podcasts >

More Information

Location:

Netherlands

Language:

Dutch


Episodes

Spinozalaureaat Ronald Hanson: 'Het is een soort oorlogskas, of investeringsbank' Podcast #31

6/28/2019
More
Van quantumtechnologie en Melkweg tot gisten en schimmels en van immunologie tot gezondheidspsychologie en het functioneren van economische markten: het onderzoek van de Spinoza- en Stevinlaureaten 2019 bestrijkt een breed spectrum.

Duration:00:22:21

Sekseverschillen spelen belangrijke rol bij relatie slaap-depressie

1/21/2019
More
We doen het allemaal een derde van ons leven: slapen. Een alles behalve slaapverwekkend onderwerp, want hoe je slaapt bepaalt in grote mate hoe gezond je bent. Fysiek én mentaal. Ik sprak erover met Birit Broekman. Zij is psychiater aan het Amsterdam UMC en OLVG. Bij vrijwel alle psychische klachten speelt slaap een rol. In haar nieuwste onderzoek kijkt Broekman naar sekseverschillen in de relatie tussen depressie en slaap. Vrouwen hebben namelijk twee keer zo vaak last van slaapproblemen en...

Duration:00:24:57

Wie leidt de dans: de mens of de natuur?

11/16/2018
More
Hoogleraar Ecotoxicologie Martina Vijver (CML Leiden) realiseerde zich dat je de dynamiek tussen (synthetische) stoffen en de natuur zo realistisch mogelijk moet onderzoeken. Dus gewoon buiten. Daarom liet ze sloten graven voor haar ‘Levend lab’. De natuur leverde nog meer inspiratie op, getuige de titel van haar oratie: ‘Over ecotoxicologische grenzen: de choreografie van stoffen in de natuur.’ Daarin vraagt ze zich af of de natuur misschien weer leidend moet worden in het onderzoek. Want,...

Duration:00:35:47

Menselijke verstoring van ecosystemen aanjager van virusinfecties

11/14/2018
More
Stevinlaureaat Marion Koopmans (hoogleraar virologie Erasmus MC) studeerde diergeneeskunde in Utrecht en werd daarna, na wat omzwervingen over de wereld, gegrepen door virussen. Meestal zijn ze niet gevaarlijk, maar dat kan misgaan. Bijvoorbeeld door de interactie tussen mens en dier, meer bepaald op het moment dat mensen zich in het leefgebied van dieren gaan begeven. Dan kunnen de virussen die zich bij die dieren bevinden muteren tot een voor mensen gevaarlijke variant. Dus...

Duration:00:33:14

Geschiedschrijving niet alleen aan de hand van Verdragen, maar ook door de ogen van vrouwen

11/5/2018
More
Beatrice de Graaf’s nieuwe boek, ‘Tegen de terreur. Hoe Europa veilig werd na Napoleon’ begint in de 19e eeuw, na de nederlagen van Napoleon. En de ontwikkelingen daarna die het begin vormden van het eerste Europese veiligheidssysteem. Dat Beatrice voor haar onderzoek heel Europa moest afreizen, onleesbare teksten moest zien te ontcijferen en dat haar gezin af en toe ook mee moest, het is het allemaal waard geweest. Want zo haalde deze Stevinlaureaat geschiedschrijving door de ogen van...

Duration:00:35:18

De Heilige Graal voor Marileen Dogterom: een synthetische cel

10/22/2018
More
Marileen Dogterom is hoogleraar bionanoscience aan de TU Delft en de vierde en laatste Spinozalaureaat van dit jaar die ik sprak. Een gedreven wetenschapper, die met Anna Akhmanova heeft samengewerkt bij het in kaart brengen van het cytoskelet van een cel. En die door de Spinozapremie van 2,5 miljoen euro in staat gesteld wordt nieuwe wilde plannen te verwezenlijken. Zoals het maken van een synthetische cel. Waarom? Omdat het misschien kan. Aan dat project is al een zwaartekrachtpremie...

Duration:00:37:25

Spinozalaureaat John van der Oost is overtuigd gentech-voorstander

10/8/2018
More
Hoogleraar microbiologie en biochemie (WUR) John van der Oost, oud-PSP-posterplakker en Greenpeacedonateur, werpt zich op als voorvechter van genetische modificatie, en keert zich (wat betreft de GMO discussie) nadrukkelijk tegen zijn oude 'matties'. De feiten spreken voor zich, zo vertelt hij in dit interview. In de natuur komen genetische modificaties heel vaak voor. Sterker nog: elk organisme, van bacterie tot mens, is genetisch gemodificeerd. En de klassieke manier van veredeling is ook...

Duration:00:37:51

Hoe een boek over Vikingen nieuwe onderzoeksideeën kan opleveren

9/25/2018
More
Carsten de Dreu, hoogleraar sociale- en organisatiepsychologie in Leiden, ontvouwde op een bloedhete zomerdag zijn plannen voor de besteding van zijn 2,5 miljoen aan Spinozageld. Maar we spraken ook over zijn interdisciplinaire belangstelling en de manier waarop hij op ideeën komt. Een boek over Vikingen bijvoorbeeld. Wat waren de redenen dat zij hun kusten verlieten en in de rest van Europa ten strijde trokken? Kwam het misschien door klimaatverandering? Of door economische motieven? Onder...

Duration:00:33:46

Een nieuwe microscoop dankzij de Spinozapremie

9/10/2018
More
Anna Akhmanova, Carsten de Dreu, Marileen Dogterom en John van der Oost krijgen woensdag hun Spinozapremie officieel uitgereikt: 2,5 miljoen om ‘vrij’ te besteden. Afgelopen juni, net na de bekendmaking, vertelden ze kort wat ze ermee dachten te gaan doen. Als aftrap van een nieuwe serie podcasts uitgebreide interviews met deze kanjers van wetenschappers. Wat gaan ze doen, met hun 2,5 miljoen?! Anna Akhmanova, hoogleraar cellulaire dynamica in Utrecht, droomt van een nieuwe microscoop.

Duration:00:27:37

Spinoza- en Stevinpremies belonen uitmuntend, baanbrekend en inspirerend werk

6/22/2018
More
In de Rode Hoed in Amsterdam konden wetenschappers, wetenschapsjournalisten- en communicatieprofessionals op 15 juni weer eens bijpraten op het onvolprezen Bessensap, georganiseerd door NWO. Natuurlijk waren er ook weer Spinoza- en dit jaar ook Stevinpremies, de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap. Waar bij de Spinozapremie de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken, honoreert de Stevinpremie in de eerste plaats de maatschappelijke impact....

Duration:00:23:42

De ene islamitische basisschool is de andere niet

6/15/2018
More
De berichtgeving over islamitische basisscholen is vaak negatief, constateerde Marietje Beemsterboer, zelf juf in het basisonderwijs. Dat komt omdat media zich vaak alleen maar baseren op de drie strikt islamitische basisscholen in Nederland. Maar er zijn er 52 die in meer of mindere mate islamitisch zijn. Dus vatte Marietje na haar masterstudie wereldgodsdiensten (specialisatie: islam)de koe bij de horens en keek in haar promotieonderzoek naar de positieve kanten. Ze bezocht 19 scholen en...

Duration:00:26:02

Waarom wordt niet van iedere Nederlander een DNA-profiel gemaakt?

6/7/2018
More
Moleculair bioloog Bas Defize werkte jarenlang bij het Hubrecht Instituut en doceert nu aan het University College Utrecht. Hij ziet het probleem niet: waarom niet van iedere Nederlandse burger een DNA-profiel maken? Desnoods al bij de geboorte en gewoon op te nemen in het paspoort, zoals een vingerafdruk. Wat iets heel anders is dan DNA-materiaal opslaan in een databank. Een boeiend gesprek over de ontwikkelingen in het DNA-onderzoek, het nut van DNA in coldcases en de voordelen van zo’n...

Duration:00:29:16

Complottheorieën kan je nooit helemaal bij voorbaat van tafel vegen

6/1/2018
More
Complottheorieën zijn van alle tijden, en je moet ze als overheid nooit wegzetten als verzinsels van gekkies. En nu al helemaal niet meer, nu autoriteiten zélf een complot blijken te hebben gesmeed met een journalist die vermoord dreigde te worden. De waarheid is altijd gekker dan je verzinnen kan, blijkt maar weer. Gelukkig had ik even tevoren net een gesprek met Jelle van Buuren, terrorismewetenschapper en onderzoeker aan het Institute of Security and Global Affairs, (onderdeel van de...

Duration:00:29:21

'Ik vind onzekerheid in statistiek eigenlijk heel erg grappig', aldus statisticus Daniel Oberski

5/4/2018
More
Het is Daniel Oberski (universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht) een doorn in het oog: de polarisatie in het privacy-versus-data-debat. Hij is dan ook vurig pleitbezorger van een genuanceerder maatschappelijk debat. Want data zijn natuurlijk ook ontzettend nuttig, als ze betrouwbaar zijn tenminste. Daarom bedacht Daniel veel gebruikte methodes die de effecten van meetfouten opsporen en verwijderen uit onderzoeksresultaten. Het werd een boeiend gesprek met een bevlogen...

Duration:00:31:49

Innovatiespecialisten kunnen veel leren van de Romeinse oudheid

4/27/2018
More
Bettina Reitz-Joosse is met hart en ziel classica en als universitair docent Latijnse taal en letterkunde verbonden aan de Rijks Universiteit Groningen. Ze bestudeert hoe de Romeinen terug keken op hun oorlogen, en hoe die slagvelden beschreven werden. Wereldberoemd werd ze met de vondst van een verborgen tekst onder een obelisk, geschreven in het Latijn in opdracht van Mussolini. Een veelzijdige en interessante wetenschapper die de wereld van de 21e eeuw verbindt met de Oudheid door te...

Duration:00:28:08

We weten al lang hoe 30 procent van de dementiegevallen kan worden voorkomen, en toch lukt dat niet

4/20/2018
More
Epidemioloog Arfan Ikram is – zo zegt hij zelf - een tweedegeneratie Nederlander, geboren, getogen en nog altijd wonend in Rotterdam Zuid. Zijn academisch geschoolde vader wenste ook een goede opleiding voor zijn vijf kinderen en dat is gelukt; allemaal hebben ze gestudeerd zonder 1 cent studieschuld. ‘Studeren kan dus budgetneutraal’, stelt zijn succesvolle zoon Arfan, 'je moet er alleen iets voor opzij willen zetten.’ Dat heeft hij gedaan en zodoende is hij op z’n 37ste hoogleraar...

Duration:00:29:01

Criminologe Barbora Holá: 'Oorlogsmisdadigers keren na hun straf als helden terug naar hun land'

4/13/2018
More
De van oorsprong Tsjechische juriste en criminologe Barbora Holá (VU) ging als klein meisje op vakantie naar voormalig Joegoslavië. Later zou ze in het kader van haar promotieonderzoek naar het Joegoslavië-tribunaal gaan, waar ze Radovan Karadzic ontmoette. En niet kon begrijpen dat zo’n charmante man zulke verschrikkelijke dingen op z’n geweten kon hebben. Barbora is gespecialiseerd in internationale misdrijven, internationaal strafrecht en 'transitional justice'. Ze bewees dat de straffen...

Duration:00:24:47

Het is nog maar de vraag of psychische stoornissen ontstaan door een defect in het brein

4/6/2018
More
Er zijn onvoldoende aanwijzingen dat de oorzaak van psychische stoornissen een onderliggende afwijking in het brein is, zegt methodologe Angélique Cramer (Tilburg University). Wellicht kan je het ook omdraaien en is depressie een optelsom van allerlei symptomen die elkaar aansteken. Denk: je wordt ontslagen, gaat piekeren, slaapt daar steeds slechter door, je wordt steeds meer moe en daardóór neerslachtig. Met deze ‘netwerkbenadering’ heeft Angélique school gemaakt; ze doet onderzoek naar...

Duration:00:24:53

Wat is het verschil tussen een wetenschapper en een complotdenker?

3/30/2018
More
Een wetenschapper zal nooit zeggen dat hij iets ABSOLUUT zeker weet. Omdat hij er altijd rekening mee houdt dat een collega met andere data kan komen is hij de hele tijd bezig kritisch naar zijn eigen theorie te kijken. Een complotdenker daarentegen presenteert zich weliswaar vaak als een kritisch denker, maar dat gaat altijd over anderen, en nooit over zichzelf. En zit daardoor geharnast in zijn eigen mening. Aldus historicus van de filosofie Han Thomas Adriaenssen van de Rijksuniversiteit...

Duration:00:30:33

Dansen helpt wellicht tegen cognitieve stoornissen veroorzaakt door Multiple Sclerose

3/23/2018
More
De ziekte MS breekt het lichaam en ook vaak de geest af; omdat het geestelijke equivalent van de rolstoel niet bestaat is het de vraag hoe cognitieve stoornissen bij mensen met MS aangepakt zouden kunnen worden, naast de reeds bestaande geheugentraining. Dus toen hersenwetenschapper Hanneke Hulst (VUmc) in contact kwam met de stichting Dance for Health (voor patiënten met Parkinson) aarzelde ze niet en zette een dansprogramma op voor MS-patiënten die nog konden lopen: lichamelijke beweging...

Duration:00:30:48