De Groene Amsterdammer Podcast

Fred de Vries, zelf punk in de jaren zeventig, over de Sex Pistols, Crass, Siouxsie, Pussy Riot en Bob Vylan. Vijftig jaar verzet. Punk heeft geen uiterste houdbaarheidsdatum: de weigering om het bestaande als norm te accepteren is tijdloos. Kees van den Bosch in gesprek met Fred de Vries over de betekenis van muziek, de tijdloosheid van verzet, de recente heropleving van hard, snel en kort, en de geschiedenis van vijftig jaar punk. Productie: Kees van den Bosch. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iran was decennia onderworpen aan het economisch wapen van de VS maar draait dat met zijn zeeblokkade om, legt Nicholas Mulder uit. En daarmee is Amerika’s dominantie op het gebied van economische oorlogsvoering voorbij. Casper Thomas en Rutger van der Hoeven luisteren naar paus Leo XIV die de tirannen en meesters van oorlog de maat nam, waarna Donald Trump een prachtige kans miste om zijn mond te houden. Ze horen echo’s van een eeuwenlange strijd tussen pausen en koningen. In het Kremlin moet Poetin toezien hoe de ene na de andere Russische bondgenoot wordt ontvoerd, gedood, weggestemd of verdreven, van Venezuela tot Hongarije en Iran. Eva Hartog legt uit hoe dit Rusland schaadt, hoewel er op lange termijn ook kansen voor Rusland liggen. Productie: Gizelle Mijnlieff. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de vuisten op tafel wordt er in Den Haag en Brussel onderhandeld over een strenger terugkeerbeleid voor vluchtelingen. Toch blijkt een strengere aanpak geen effect te hebben op de vertrekcijfers. Groene-redacteurs Jasmijn Huisman, Irene van der Linde en Yaghoub Sharhani verdiepten zich in het falende Nederlandse terugkeerbeleid. Terwijl strenge praatjes over vreemdelingendetentie en uitzetting scoren bij de kiezer, worden onderzoeken genegeerd. Want wat blijkt: harder terugkeerbeleid werkt juist averechts en leidt tot minder medewerking van zowel vluchtelingen als herkomstlanden. In Syrië sprak Yaghoub Sharhani met de viceminister van Sociale Zaken en Arbeid en hoorde hoe Europese delegaties zich doodstaren op terugkeer, zonder de motivaties en omstandigheden daarbij in acht te nemen. Wat is er nodig voor een menselijk en effectief terugkeerbeleid? In deze aflevering bespreken presentator Kees van den Bosch, Irene van der Linde en Yaghoub Sharhani de ernst van deze verharding. Productie: Kees van den Bosch en Benjamin Senior Coronel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Frank Mulder schrijft deze week over grondpolitiek en de stijgende prijs van landbouwgrond. Eindelijk wordt de olifant in de kamer benoemd, klinkt het in de reacties om hem heen. Omdat boeren niet kunnen opbieden tegen de hoge grondprijzen, blijven extensieve en natuurlijke vormen van landbouw vaak buiten bereik. Hoe red je de grond van de markt? Wie verrijkt de bodem in plaats van zichzelf? Mulder verkent zes mogelijke uitwegen om landbouwgrond minder duur te maken. Politici durven het onderwerp nauwelijks aan te raken, vertelt hij. Ingrijpen van de overheid, bijvoorbeeld via een agrarische hoofdstructuur, zou de markt kunnen reguleren, maar een ingreep van die omvang wordt tot nu toe tegengehouden. Waarom? In deze podcast gaat Kees van den Bosch met Frank Mulder in gesprek over de huidige grondpolitiek, de rol van de overheid en mogelijke manieren om de grond aan de greep van de markt te onttrekken. Productie: Kees van den Bosch & Nynke Visser. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan. In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders samen met Thor Rydin in gesprek met filosoof en auteur Joke J. Hermsen over de filosoof María Zambrano. Hoewel ze er niet de faam voor kreeg, behoort het werk van Zambrano tot het hart van de Spaanse filosofie. Honderd jaar na de publicatie van haar eerste essays wordt haar werk wereldwijd herontdekt. Wie was deze Spaanse filosofe, die het grootste deel van haar leven in ballingschap doorbracht? Productie: Gizelle Mijnlieff. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn steeds meer ambitieuze start-ups die de gevolgen van klimaatverandering en de opwarming van de aarde proberen terug te draaien: geo-engineering. Al noemen ze het zelf liever niet zo. Zo probeert Arctic Reflection het smelten van het Noordpoolijs tegen te gaan en wil Stardust Solutions zonlicht blokkeren door deeltjes in de lucht vrij te laten. Zullen deze initiatieven daadwerkelijk een positieve impact hebben op het mondiale klimaatprobleem, of werken ze averechts? Ecoloog Bart Crezee schrijft er deze week over in De Groene Amsterdammer en gaat in gesprek met Kees van den Bosch. Ze praten over geo-engineering, het effect van het planten van bomen op klimaatverandering en een koolstofbom die klaarligt in Congo. Productie: Nynke Visser en Kees van den Bosch. See omnystudio.com/listener for privacy information.

China wil zich niet mengen in de oorlog die de VS en Israël zijn begonnen tegen Iran. Heeft het Chinese bewind er baat bij de chaos op zijn beloop te laten? We bespreken het met Groene-columnist en oud-China-correspondent Garrie van Pinxteren. In Historische Woorden klinkt, vanuit de VN in New York, de Ghanese president John Dramani Mahama die zijn motie in stemming brengt om de trans-Atlantische slavenhandel als ‘ergste misdaad tegen de menselijkheid’ te bestempelen. Met correspondent Cosette Molijn bespreken we de situatie in Libanon, dat na aanvallen van Hezbollah op Israël in een nieuwe ronde van oorlog is getrokken. Productie: Gizelle Mijnlieff. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat is de titel van het nieuwste boek van Groene-redacteur Lotfi El Hamidi. Een citaat: ‘De Europeanen keken na de oorlog naar de rug van een Joodse vluchteling, de Palestijnen zagen het gezicht van een Joodse kolonist.’ Op nog geen vijf uur vliegen hiervandaan gedogen of steunen westerse landen massamoord en totale verwoesting door Israël. In het Westen moet opnieuw worden nagedacht over de geschiedenisverhalen die worden verteld, de invulling van de herdenkingscultuur en de ruimte voor kritische en dissidente geluiden. Lotfi El Hamidi vraagt zich af: kijken we allemaal naar hetzelfde? Registreren westerlingen de scherpe kritiek op de hedendaagse maatschappij? Of zien zij louter een onwerkelijke dystopie? Hij concludeert dat er een genocide nodig was om dat gesprek, dat allang had moeten plaatsvinden, open te breken. Kees van den Bosch gaat met El Hamidi in gesprek over zijn essay, zijn nieuwe boek en zijn ervaring als moslim in het huidige politieke klimaat. Productie: Kees van den Bosch en Maria van Riel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een crème op je gezicht je biologische leeftijd aan passen – sommige beautymerken doen die belofte. Het zou verouderingsprocessen tegengaan door epigenetische patronen te resetten. Margreet Fogteloo deed onderzoek naar intergenerationeel trauma en de rol die epigenetica daarin speelt. In hoeverre draag je de littekens van je (voor)ouders met je mee? Uit onderzoek blijkt dat muizen hun epigenetisch paspoort doorgeven aan hun nageslacht. Dat zou betekenen dat trauma’s die worden opgelopen via epigenetica worden doorgegeven aan de volgende generatie. Hoe werkt dat precies? En is dat bij mensen ook het geval? Fogteloo schrijft er deze week over in De Groene Amsterdammer en gaat erover in gesprek met Kees van den Bosch. Productie: Kees van den Bosch en Nynke Visser. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland komt aarzelend tot het inzicht dat het een escalerend daklozenprobleem heeft. Gemeenten proberen ondertussen dakloosheid uit het straatbeeld te weren. Zelfs de meest kwetsbare daklozen, onder wie chronisch zieken, zwangere vrouwen en kinderen, worden willekeurig geweigerd bij opvanglocaties. Dat blijkt uit onderzoek van Investico en De Groene Amsterdammer. De onderzoekers gingen de straat op en zagen dat de notie van een daklozenopvang waar je wordt verwelkomd met een stomend kopje soep en in een piepend stapelbed terechtkunt, achterhaald is. Pas wanneer het escaleert en iemand volledig aftakelt, is er hulp beschikbaar. Mathanja van Houwelingen, Doris Janssen en Thomas Muntz gaan met Kees van den Bosch in gesprek over het onderzoek. Ze vertellen over hun waarnemingen, hun gesprekken met daklozen en bespreken de onmogelijke keuzes waar hulpverleners voor komen te staan. Productie: Kees van den Bosch en Maria van Riel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar de openheid, vrijheid en verbondenheid van mondialisering ooit als kracht werden gezien, maken ze Europa nu kwetsbaar. Daarmee is de westerse ideologie dat vrijhandel automatisch tot welvaart leidt, in stukken gebarsten. Zat er ooit een kern van waarheid in die ideologie, of ervaart Europa nu voor het eerst hoe het is om aan het kortste eind te trekken en was het altijd al een mythe? De Verenigde Staten beschikken over veel munitie, en Trump huivert er niet voor om handelstarieven als kanonnen in te zetten. De naïviteit die lang rond dit thema hing, begint eindelijk weg te ebben. Koen Haegens schrijft er deze week over in De Groene Amsterdammer en gaat in gesprek met Kees van den Bosch. Ze praten over hoe deze economische oorlog eruitziet, wat Europa kan doen om zich te beschermen en of het bereid zal zijn zijn eigen wapens in te zetten wanneer de situatie daarom vraagt. Productie: Kees van den Bosch en Nynke Visser. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een speciale editie van Buitenlandse Zaken over Iran. Met politicoloog Catherine de Vries bespreken we de Europese reactie op de Amerikaanse aanvallen. Strategische onafhankelijkheid is voor de EU nog belangrijker geworden, en tegelijk nog moeilijker haalbaar, concludeert ze. In Historische Woorden klinkt Donald Trump, die vele redenen gaf voor de inval, maar geen verder plan lijkt te hebben. Met Groene-redacteur Yaghoub Sharhani en journalist bij De Standaard Samira Ataei nemen we de scenario’s voor Irans toekomst door. Productie: Gizelle Mijnlieff. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan. In deze eerste aflevering gaat Stephan Sanders in gesprek met schrijver, journalist en filosoof Esha Guy Hadjadj en met filosoof en Socrateshoogleraar Yolande Jansen over de denker, antikoloniaal, socialist, anti imperialist, seculier en levenslang zionist Albert Memmi. Waarom reikt zijn bekendheid nauwelijks verder dan de grens van Frankrijk? Productie: Gizelle Mijnlieff. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week schrijft wetenschapsfilosoof Trudy Dehue in De Groene Amsterdammer over het dopen van ongeboren foetussen en embryo’s, een katholiek gebruik. Een gruwelijke praktijk waarbij een vrouw – levend of dood – werd opengesneden om de ongeborene alsnog te dopen en zo een plaats in de hemel te verzekeren. Weinigen kennen deze geschiedenis, terwijl zij uitvoerig beschreven staat in priesterhandleidingen en vroedvrouwenboekjes. Toen Dehue het onderwerp kort aanstipte in een interview met Trouw, stroomden de reacties binnen. Dat bracht haar ertoe verder te graven. Steeds meer bronnen en getuigenissen kwamen boven water, wat uitmondde in het stuk dat nu te lezen is. Kees van den Bosch spreekt met haar over wat er precies gebeurde, hoe deze geschiedenis zo lang uit beeld kon blijven en welke sporen zij vandaag nog nalaat. Productie: Nynke Visser en Kees van den Bosch. See omnystudio.com/listener for privacy information.

“Lord have mercy, if I’ve done somebody wrong. Lord have mercy, if you please.” Klassieke bluesmuziek klinkt op de avond dat Jeroen van Bergeijk zich laat opsluiten in een tbs-kliniek. Tot half elf. Daarna is het doodstil. Een vastlopend tbs-systeem en een onverklaarbare interesse in gesloten systemen zijn voor Van Bergeijk de aanleiding om een maand mee te lopen in tbs-kliniek De Rooyse Wissel in Oostrum. Hij schrijft erover voor De Groene Amsterdammer en bespreekt zijn ervaring met Kees van den Bosch. Het meest indrukwekkend voor Van Bergeijk was een stille interactie met een patiënt, Orlando. Samen zouden ze een schilderij maken, met één kwast, maar contact leggen bleek onmogelijk. En toch, zonder een woord te wisselen, leerde Bergeijk veel over Orlando. Productie: Laura ten Hove en Kees van den Bosch. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vier jaar geleden begon de grootschalige Russische invasie van Oekraïne, gevolgd door sancties en het uitsluiten van Rusland uit de wereldeconomie. Houdt Ruslands oorlogseconomie het vol, of zal het regime van Poetin gaan wankelen door economische stagnatie? We bespreken het met Rusland-expert en vaste BZ-gast Eva Hartog. In Historische Woorden horen we van de nieuwe Japanse premier Takaichi Sanae, die Japan nog harder aan het werk wil zetten. En terwijl Trump met handelstarieven zwaait, sluiten allerlei andere landen nieuwe handelsovereenkomsten buiten de VS om. Groene-columnist en historicus Nicholas Mulder buigt zich over de vraag of Amerika zichzelf dreigt te isoleren. Productie: Gizelle Mijnlieff. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met het nieuwe minderheidskabinet moet Den Haag zich opmaken voor een periode van werken aan wisselende meerderheden; ‘een eindeloze formatie’, noemt Coen van de Ven het in zijn stuk in De Groene Amsterdammer deze week. De vraag is welke visie de hoofdrolspelers voor ogen hebben. Waar Lubach spreekt van Yeşilgöz I, heeft Van de Ven het over Rutte IV. Wordt het lang leve het bedrijfsleven, of keert er toch iets van gemeenschapsgevoel terug? Na een bewogen Kamerdebat gaan Coen van de Ven en Kees van den Bosch in gesprek over de huidige stand van zaken van deze onwennige coalitie. Wie is Rob Jetten en wat weten we van zijn manier van leidinggeven? Ze spreken over het pensioenakkoord, het toneelspel in de Tweede Kamer en Yeşilgöz in haar vechtmodus. Productie: Kees van den Bosch en Nynke Visser. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we dat zelf weten? Met onderscheidende invalshoeken en focus op minder bekende kopstukken belichten we mensen die zelden in bustevorm op het bureau staan. In deze eerste aflevering gaat Stephan Sanders in gesprek met filosoof en politicoloog Joris Melman en cultuurhistoricus Thor Rydin over denker, militair en LSD-gebruiker Ernst Jünger — een figuur met wie zowel Silicon-Valley-trumpisten als postmoderne filosofen dwepen. Productie: Gizelle Mijnlieff. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al twee jaar lang demonstreren ambtenaren iedere donderdag voor het ministerie van Buitenlandse Zaken tegen het beleid van Nederland omtrent de genocide in Gaza. Deze demonstratie gaat gepaard met zowel bijval als tegenstand. Wat is hun eis? Nederland moet de internationale rechtsorde naleven. Deze week verschijnt in De Groene Amsterdammer een portret over de ambtenaren-sit-in, geschreven door Tjitske Lingsma. Dit verhaal verschijnt een week na een ander verhaal van Lingsma, De martelkampen van een beschaving: een ontluisterend verhaal over het gevangenissysteem in Israël, dat wordt ingezet als onderdrukkingsmechanisme. Zolang Israël en zijn militairen onbestraft blijven, kan dit systeem voortduren. In dit licht valt nog beter te begrijpen waarom ambtenaren al langer dan twee jaar wekelijks blijven demonstreren. En zij niet alleen. Nog dagelijks zijn er door het hele land demonstraties en sit-ins voor Palestina. Tjitske Lingsma en Kees van den Bosch gaan erover in gesprek in de podcast van deze week. Ze bespreken tevens de adembenemende film The Voice of Hind Rajab en de minstens zo indrukwekkende documentaire The Disappearance of Dr. Abu Safiya. Agenda demonstraties: https://www.planteenolijfboom.nl/demonstraties Link naar documentaire: https://www.youtube.com/watch?v=0BFhtBk9UDc&t=11s Productie: Laura ten Hove en Kees van den Bosch. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een minderheidskabinet in zicht ging Kim van Keken op pad naar de Eerste Kamer. Hoe politiek is die Kamer? En wat is nou eigenlijk haar taak? Met voorbeelden die teruggaan tot voor de eeuwwisseling laat Van Keken zien dat de Eerste Kamer altijd politiek is geweest, en dat deals sluiten van alle tijden is. De taak van de chambre de réflexion blijkt nog niet zo makkelijk te duiden. Hoe de toekomst van de Eerste Kamer eruitziet, valt over te twisten. Van Keken is in ieder geval wat milder geworden door haar onderzoek: het is goed dat er een check is. Productie: Laura Ten Hove & Kees van den Bosch. See omnystudio.com/listener for privacy information.