Archaeostoryteller, με τον Θοδωρο Παπακωστα

Ο ενδέκατος μήνας του αρχαίου έτους ονομαζόταν Θαργηλίων περιελάμβανε τις γιορτές προς τιμήν του Απόλλωνα και της Άρτεμης και συνδεόταν με την αναγέννηση της φύσης και τη μετάβαση προς την καρποφορία. Αυτό το μήνα οι θυσίες και οι προσφορές ως ευχαριστία για τη γονιμότητα της γης και οι τελετές καθαρισμού του αγάλματος της Αθηνάς αποσκοπούσαν στον εξαγνισμό της πόλης πριν τη συγκομιδή των καρπών. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σ΄ αυτό το επεισόδιο ο Archaeostoryteller αφηγείται την ιστορία της Σικελικής Εκστρατείας της Αθήνας στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, μιας φιλόδοξης αλλά μοιραίας στρατιωτικής επιχείρησης. Οι Αθηναίοι, πιστεύοντας ότι θα αποκτήσουν πλούτο και επιρροή στη Σικελία, έστειλαν έναν τεράστιο στόλο και στρατό. Όμως η εκστρατεία βασίστηκε σε λανθασμένες εκτιμήσεις και κακές αποφάσεις, με αποτέλεσμα να εξελιχθεί σε τραγωδία: ο στρατός καταστράφηκε, χιλιάδες στρατιώτες σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν και η Αθήνα βγήκε βαθιά αποδυναμωμένη. Πρόκειται για μια από τις πιο δραματικές σελίδες της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, που δείχνει πώς η φιλοδοξία και οι λανθασμένες επιλογές μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και μια μεγάλη δύναμη στην καταστροφή. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ο δέκατος μήνας του αρχαίου έτους ονομαζόταν Μουνυχιών και ήταν αφιερωμένος στη θεά Άρτεμη. Η ονομασία Μουνυχιών προέρχεται από την Μουνυχία, το όνομα δηλαδή τού λιμανιού μεταξύ Πειραιά και Φαλήρου (ο κόλπος της Μουνυχίας, το λιμάνι της Μουνυχίας, το λεγόμενο επί Τουρκοκρατίας και«Τουρκολίμανο»). Ομώνυμη γιορτή προς τιμή της Μουνιχίας Αρτέμιδος τελούνταν την 16η ημέρα του μήνα στον ιερό της ναό στο λόφο της Μουνιχίας στον Πειραιά. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η «χαμένη βιβλιοθήκη του Αριστοτέλη» αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της αρχαιότητας. Η ανασύσταση της βιβλιοθήκης του αρχίζει από τα παιδικά του χρόνια στα Στάγειρα της Χαλκιδικής. Ο Αριστοτέλης θεωρείται πρωτοπόρος σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε επιστήμη της βιβλιοθηκονομίας. Η ζωή του συνδέθηκε με τα βιβλία, ασχοληθηκε με την οργάνωση τους και ταξινόμησε τη γνώση σε: λογική, φυσική, φιλοσοφία, βιολογία, ρητορική και ασχολήθηκε με την οργάνωση των βιβλίων. Θεωρούσε επίσης, ότι η βιβλιογραφική υποδομή είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης. Το τεράστιο σώμα των χειρογράφων του που εξαφανίστηκε μετά τον θάνατό του, αποτελεί ένα “κυνήγι θησαυρού” για τους ιστορικούς και είναι το θέμα του νέου επεισοδίου του Arcaeostoryteller. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Το Archaeostoryteller podcast εξηγεί γιατί η αρχαιολογία είναι η πιο απολαυστική επιστήμη. Η αρχαιότητα μπορεί να μας συγκινήσει, να μας τρομάξει, να μας διασκεδάσει, να μας κάνει περήφανους για τους προγόνους όταν ήταν ‘καλύτεροι’, να μας κάνει περήφανους για εμάς όταν είμαστε εμείς ‘καλύτεροι’. Το παρελθόν είναι κομμάτι μας. Όταν το γνωρίζουμε κάτι ξυπνάει μέσα μας. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Τι είναι τελικά ο έρωτας; Λύτρωση ή καταστροφή; Θείο δώρο ή σκοτεινή δύναμη που δεν λογαριάζει νόμους, θεούς και ανθρώπους; Σε αυτό το επεισόδιο ταξιδεύουμε σε μερικούς από τους μεγάλους έρωτες της ελληνικής μυθολογίας. Ορφέας και Ευρυδίκη: έρωτας απέναντι στον θάνατο. Πάρης και Ελένη: έρωτας που γίνεται πόλεμος. Κλυταιμνήστρα και Αίγισθος: έρωτας που οδηγεί στην προδοσία. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η Ήρα, η βασίλισσα των θεών στην αρχαία ελληνική μυθολογία, σύζυγος του Δία, θεά του γάμου, της οικογένειας, του τοκετού και προστάτιδα των γυναικών, γνωστή για τη μεγαλοπρέπεια αλλά και τη ζήλια της, εκδικούμενη συχνά όσες είχαν την ατυχία να μπλέξουν με τον Δία. Αυτή είναι μια γρήγορη περιγραφή για τη θεά που την έχει στιγματίσει η μυθολογία για την ξινίλα της. Όμως η Ήρα δεν ήταν μόνο αυτά. Και έχει κάνει μόνο άσχημα πράγματα. Πέρα από τη σκληρότητά της όμως, η Ήρα είχε και μια άλλη πλευρά, φροντιστική και γενναιόδωρη που αξίζει να γνωρίσουμε. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ο όγδοος μήνας στο αττικό ημερολόγιο, ήταν ο Ανθεστηριών. Ήταν αφιερωμένος στο θεό Διόνυσο και είναι και το θέμα αυτού του επεισοδίου. Η σημαντικότερη γιορτή του μήνα ήταν τα Ανθεστήρια, τα οποία διαρκούσαν τρεις ημέρες. Ήταν μια γιορτή για το κρασί αλλά και για τα παιδιά, όπου οι Αθηναίοι επέτρεπαν στα αγοράκια που είχαν φτάσει στην ηλικία των τριών ετών να δοκιμάσουν κρασί για πρώτη φορά. Η δεύτερη μέρα ήταν η πιο περίεργη γιατί είχε αρκετά τελετουργικά και μυστικιστικά και την τελευταία ημέρα τελούνταν τα Υδροφόρια. Ήταν μια γιορτή σε ανάμνηση αυτών που πνίγηκαν στον Kατακλυσμό του Δευκαλίωνα. Κατά τη διάρκεια της γιορτής, που ήταν μέρος του διονυσιακού κύκλου, έριχναν ψωμιά από σιτάρι και μέλι σε κάποιο χάσμα που υπήρχε στο Ολυμπιείο, από το οποίο πίστευαν ότι η γη απορρόφησε τα νερά του Κατακλυσμού. Mε τα Yδροφόρια τελείωνε η γιορτή των Aνθεστηρίων. Τα υπόλοιπα θα τ΄ ακούσετε στο επεισόδιο του archaeostoryteller. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Νομίζετε ότι τα fake news είναι εφεύρεση του Facebook; Καμία σχέση. Οι αρχαίοι τα είχαν εφεύρει πολύ πριν αποκτήσουμε Wi-Fi. Τα fake news μπορεί να τα θεωρούμε φαινόμενο της ψηφιακής εποχής, όμως η ανάγκη του ανθρώπου να πλάθει, να πιστεύει ή να χρησιμοποιεί ψευδείς πληροφορίες είναι τόσο παλιά όσο και ο ίδιος ο πολιτισμός. Ο Απόλλωνας είχε δώσει επίτηδες ψευδή χρησμό μάλλον γιατί τότε δεν υπήρχε trollάρισμα στο Twitter και κάτι έπρεπε να κάνουν οι θεοί για ψυχαγωγία. Kαι ο Ξενοφών κάνει ξεκάθαρη αναφορά σε «ψεύτικες ειδήσεις» που άλλαζαν την πορεία μαχών. Αν υπήρχε αρχαίο fact-checking, θα είχε καεί ο πάπυρος. Από το μαντείο των Δελφών στα stories του Instagram, η παραπληροφόρηση έχει πάντα έναν τρόπο να γίνεται viral. Περισσότερα στο επεισόδιο του Archaeostoryteller. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σ΄ αυτό το επεισόδιο ο Archaeostoryteller μας δίνει πληροφορίες για τον έβδομο μήνα του αρχαίου ημερολογίου. Ονομαζόταν Γαμηλιών και ήταν αφιερωμένος στους θεούς Δία και Ήρα. Πήρε το όνομα του από τη γιορτή των Γαμηλίων ή Θεογαμίων, του ιερού γάμου μεταξύ των δύο θεών και ήταν το διάστημα που γινόντουσαν και οι περισσότεροι γάμοι. Σημαντική γιορτή του μήνα ήταν επίσης και τα Λήναια προς τιμήν του Ληναίου Διονύσου που πραγματοποιούνταν δραματικές παραστάσεις τραγωδίας και κωμωδίας, οι οποίες διεξάγονταν στο Θέατρο του Διονύσου. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος κράτησε 27 χρόνια (431-404 π.Χ.) και μετά τη λήξη του, η Αθήνα ηττήθηκε από τη Σπάρτη. Η Σπάρτη έγινε η κυρίαρχη δύναμη στην Ελλάδα και παρότι η ηγεμονία της δεν κράτησε για πολύ, η δημοκρατία καταργήθηκε βίαια, επιβλήθηκε ένα καθεστώς τρόμου κι εκτελέστηκε μεγάλος αριθμός πολιτών. Σ΄ αυτή τη σκοτεινή περίοδο θα αναφερθεί ο Archaeostoryteller στο επεισοδιο αυτό. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ο έκτος μήνας του αρχαίου έτους ήταν ο Ποσειδεών, ξεκινούσε στα τέλη Νοεμβρίου και τελείωνε στα τέλη του Δεκέμβρη. Ήταν αφιερωμένος στο θεό Ποσειδώνα και οι κυριότερες γιορτές του ήταν τα Αλώα, γιορτή προς τιμήν της Δήμητρας και τα Κατ΄αγρούς Διονύσια, μια γιορτή προς τιμήν του θεού Διονύσου. Tα Aλώα ήταν γιορτή γυναικεία, με ελευθεροστομία και με τελετές που είχαν τη σημασία της πρόκλησης γονιμότητας και ευφορίας. Τα Κατ αγρούς Διονύσια ή Διονύσια τα μικρά ήταν μυστηριακές γιορτές όπου γινόταν αναπαράσταση διαφόρων μύθων που αφορούσαν τον θεό Διόνυσο. Eπικεφαλής των κατ’ αγρούς Διονυσίων ήταν οι δήμαρχοι. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Όταν οι αρχαίοι έλεγαν ο Θεός εννοούσαν τον Δία, «πατήρ ανδρών θεών τε» κατά τον Όµηρο. Ήταν ο δυνατότερος και σπουδαιότερος όλων των μυθολογικών όντων και θεών. Αυτός που μοίρασε τον κόσμο σε τρία βασίλεια: τον ουρανό, τη θάλασσα και τον κάτω κόσμο και βέβαια, γνωστό για τις ερωτικές του περιπέτειες. Για όλα αυτά που γνωρίζουμε ή δεν γνωρίζουμε για τον Δία έρχεται το σχετικό επεισόδιο του Archaeostoryteller. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ο πέμπτος μήνας του αρχαίου έτους ήταν ο Μαιμακτηριών και πήρε το όνομά του από τη γιορτή της Μαιμακτηρίας προς τιμήν του Δία. Κυριότερες εορτές το μήνα αυτό ήταν τα Μαιμακτήρια και τα Πομπαία: η πρώτη γιορτή λάμβανε χώρα το τελευταίο δεκαήμερο του μήνα ως επίκληση για έναν ήπιο χειμώνα, ενώ κατά τη δεύτερη γιορτή πραγματοποιούνταν πομπή προς τιμήν του Μειλίχιου Δία για την μελλούμενη καλή σοδειά. Πολλά ακόμα και ενδιαφέροντα στο επεισόδιο του Archaestoryteller! Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σ΄ αυτό το επεισόδιο θα μπούμε στα άδυτα των αρχαίων ναών. Εκεί που επικρατούσε η ιερότητα του χώρου και που όλοι ήταν γεμάτοι ευλάβεια, σεβασμό και πίστη, ή αλλιώς τύπος και υπογραμμός. Ή μήπως όχι; Οι δύο ιστορίες που μας διηγείται ο Archaeostoryteller, αποδεικνύουν ότι όπως σήμερα έχουμε δολοπλοκίες, συγκρούσεις και συμφέροντα, έτσι ακριβώς συνέβαινε και στον αρχαίο κόσμο. Και φυσικά, πάντα, την πλήρωναν οι μικροί κι ασήμαντοι. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Ο Πυανεψιών είναι ο τέταρτος του αρχαίου έτους, που αντιστοιχούσε με το χρονικό διάστημα από μέσα Οκτωβρίου μέχρι μέσα Νοεμβρίου. Ο μήνας αυτός πήρε το όνομά του από την πιο σημαντική γιορτή του μήνα αυτού, τα Πυανέψια που γιορτάζονταν προς τιμή του Απόλλωνα. Η γιορτή συνδέεται με την προσφορά των πρώτων καρπών της γης, καθώς και με την ιστορία του Θησέα και της επιστροφής του από την Κρήτη. Κατά την επιστροφή του Θησέα, τα τρόφιμα στο πλοίο είχαν τελειώσει έτσι την έβδομη μέρα οι σύντροφοι του Θησέα μάζεψαν ότι μπορούσαν να βρουν και το μαγείρεψαν κάνοντας ένα πρόχειρο φαγητό με βάση τα κουκιά. Τα υπόλοιπα θα τα μάθετε στο σχετικό επεισόδιο του Archaeostoryteller. Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αυτό το επεισόδιο είναι αφιερωμένο στην ιατρική στον αρχαίο κόσμο αλλά και στον άνθρωπο που έκανε την ιατρική επιστήμη: τον Ιπποκράτη. Ο Ιπποκράτης θεωρούσε ότι τα πάντα στο σώμα μας είναι τέσσερα υγρά. Το αίμα, το φλέγμα, η ξανθή χολή και η μαύρη χολή. Η ισορροπία μεταξύ αυτών μας φέρνει την υγεία και η αναταραχή μεταξύ αυτών μας φέρνει την αρρώστια και την ασθένεια. Επίσης, ο πατέρας της ιατρικής, ήταν ο πρώτος που αμφισβήτησε τις δεισιδαιμονίες γύρω από την επιληψία, απορρίπτοντας την ιδέα ότι ήταν μια "ιερή νόσος" που προκαλείται από θεϊκή οργή.

Σ΄ αυτό το επεισόδιο θ’ αναφερθούμε στον τρίτο μήνα του αρχαίου έτους: τον Βοηδρομιώνα. Ο Μήνας ονομάστηκε έτσι λόγω της γιορτής των Βοηδρομίων, την 6η ή την 7η ημέρα του. Τα Βοηδρόμια ήταν γιορτή προς τιμήν του Βοηδρομίου ή Βοηθόου Απόλλωνα, ο οποίος έτρεχε με βοή σε βοήθεια αυτών που ζητούσαν τη συνδρομή του, ιδιαίτερα ως βοηθός και σύμμαχος στον πόλεμο. Άλλες γιορτές που είχε αυτός ο μήνας ήταν οι Σπονδές των Πλαταιών, η επέτειος της Μάχης του Μαραθώνα αλλά και τα Ελευσίνια Μυστήρια, που ήταν πολύ σημαντικά για τον αρχαίο κόσμο.

Αυτό το επεισόδιο του Archaeostoryteller είναι μια πολιτιστική διαδρομή του Υπουργείου Πολιτισμού, με όλους του σημαντικούς μεγάλους αλλά και μικρούς άγνωστους αρχαιολογικούς χώρους που αξίζει να επισκεφθείτε. Μια διαδρομή σε δύο εποχές και η ιστορία των ανθρώπων που έχτισαν τις αποικίες της Δύσης. Καράβια μικρά και μεγάλα, που έπλευσαν στον Κορινθιακό, βγήκαν στο Ιόνιο με κατεύθυνση προς την Ιταλία κι έβαλαν τα θεμέλια αυτού που μέχρι και σήμερα αποκαλούμε Μεγάλη Ελλάδα. Οι άνθρωποι της εποχής άκουγαν τις αφηγήσεις, τα τραγούδια, τα ποιήματα και η φαντασία τους κάλπαζε μαζί με την ανάγκη τους για ένα καλύτερο αύριο.

Ο Αττικός μήνας δεν είχε τέσσερις εβδομάδες, όπως οι δικοί μας μήνες. Είχε τρεις εβδομάδες των δέκα ημερών. Κάθε μήνας είχε αρκετές γιορτές, γιατί οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν Σαββατοκύριακα, οπότε έπρεπε να έχουν γιορτές θρησκευτικού περιεχομένου για να ξεκουράζονται. Ο δεύτερος μήνας του αρχαίου έτους στο αττικό ημερολόγιο ήταν ο Μεταγειτνιών και ήταν αφιερωμένος στον Μεταγείτνιο Απόλλωνα. Μία ερμηνεία λέει πως ήταν ο μήνας που μετακόμιζαν οι Αθηναίοι αν ήθελαν ν΄ αλλάξουν σπίτι. Τα υπόλοιπα θα τα μάθετε στο επεισόδιο του Archaeostoryteller!