Het Mediaforum

Bij de talkshow van Eva Jinek schoof gisteravond een onherkenbaar gemaakte anonieme gast aan. Jonathan Mor - dat is niet zijn echte naam – was een spion voor de Mossad, de Israëlische geheime dienst. Hij schreef er een boek over met Silvan Schoonhoven, journalist bij de Telegraaf. "Wat is de reden om zo uit de school te klappen? Volgens mij heb je eeuwige trouw als je bij de geheime dienst werkt", ziet politiek commentator Kees Boonman. "Deze man treedt zelf naar buiten. Dat veiligheidsrisico ligt in principe eerst bij hem", vertelt Anna Dijkman, journalist en columnist bij het FD. "Maar je hebt ook een verantwoordelijkheid als talkshow om een verhaal naar buiten te brengen dat klopt. Ik ga ervan uit dat de redactie dit gedaan heeft." Wij hebben de redactie van Eva om een reactie gevraagd, maar hebben deze vooralsnog niet ontvangen. Aan tafel zitten Kees Boonman, Anna Dijkman en Spraakmaker Lucille Werner.

Aan tafel zitten Jan Slagter, Lindsay Mossink en Spraakmaker Stijn Fens. De verloofde van premier Jetten staat met een uitgebreid interview in de glossy L'HOMO. Dat is voor Nederland ongebruikelijk, want wat weten we nou helemaal van Rita Kok of Bianca Balkenende? Jan Slagter, hoofdredacteur van Omroep Max, vindt het terecht dat de top- hockeyer, Nicolás Keenan, wordt geïnterviewd. "Leuk om af en toe iets van de first man te leren." Op de redactie van NU.nl was er wel wat discussie op de vloer, vertelt hoofdredacteur Lindsay Mossink, tussen de entertainment- en politieke redactie. "De politieke redactie is hier best wel huiverig voor, omdat we Jetten willen volgen op hetgeen hij doet en wat hij klaarspeelt, dit kan het soms vertroebelen." Zelf gelooft Mossink dat het naast elkaar kan bestaan.

Aan tafel zitten Siebe Sietsma (adjunct-hoofdredacteur RTL Nieuws) Giselle van Cann (hoofdredacteur NOS Nieuws) en Spraakmaker Brankele Frank. Alle media hadden de ogen gericht op de senaat gisteren. Zouden de asielwetten het halen? De centrale vraag in veel nieuwsprogramma's ging over wie de wet nou liet mislukken. Hoewel mislukken, aan het einde van de dag bleek dat de coalitie al werkt aan nieuwe afspraken. Sietsma vond het lastig om allemaal goed te volgen. "Dit is zo'n onontwarbare knoop aan voor- en achter de schermen informatie, strategie, mislukte strategie." Van Cann vond wel dat het over iets heel wezenlijks ging. "Ja, er wordt een politiek spel bedreven, dat is altijd zo. Maar het gaat wel ergens over." Volgens Sietsma is aandacht voor dit soort stemmingen een van de belangrijkste functies van de journalistiek. "Laat zien wat er in onze democratisch gekozen overheden gebeurt. We willen de kiezer informeren. Die moet zich kunnen oriënteren, ook voor volgende verkiezingen." Het Mediamoment van Van Cann gaat over de bezorging van de kranten op Schiermonnikoog en Vlieland. In zijn Mediamoment wil Sietsma het hebben over Donald Trump, die vannacht een stuk voorlas uit de Bijbel. Tot slot bespreken we een uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Het Hof oordeelde dat de overheid bepaalde stukken over de ramp met de MH17 niet openbaar hoeft te maken.

Aan de meeste talkshowtafels was het gisteren onderwerp van gesprek: de steunmaatregelen van het kabinet om de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te verzachten. Verschillende ministers schoven gisteravond aan om het steunpakket toe te lichten. "Elk programma heeft een andere doelgroep. Dus het is heel goed dat ze toelichting geven op verschillende plekken", vertelt Elif Isitman, presentator en journalist bij Omroep WNL. Ook Clara van de Wiel, adjunct-hoofdredacteur van NRC, is blij met de toelichting. "Lang kregen we de boodschap dat ze nog even gingen wachten met maatregelen. Nu komt er een concreet pakket, dus het is goed dat ze dat toelichten." Wel ziet Van de Wiel dat bewindspersonen nu een evenwichtsoefening aan het uitvoeren zijn. "Aan de ene kant willen ze uitstralen dat we rustig moeten gaan slapen, maar we zien dat de rest van de wereld meer in paniek is. De Europese Commissie komt deze week met een thuiswerkadvies. Ik krijg er een beetje 'intelligente lockdown-vibes' van."

Na een nieuwe mediarel tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de paus, zegt de paus dat media voortdurend conflicten aanwakkeren. “De wereld wordt verwoest door een handvol tirannen”, zei de religieus leider, waarna de link met Trump snel werd gelegd, maar dat was nooit de bedoeling, aldus de paus. Volgens Pieter Klok (Volkskrant) is de paus nog zo’n beetje de enige in de wereld die krachtig voor wereldvrede pleit. “Zijn woorden krijgen daardoor veel lading en dan denkt iedereen dat hij het tegen Trump durft op te nemen. Ook omdat verder niemand het tegen Trump durft op te nemen.”

Anders dan in bijvoorbeeld Frankrijk, Engeland of de VS, zijn er in Nederland nog geen grote presentatoren die hun eigen nieuwsprogramma of -platform op YouTube zijn begonnen, valt Telegraaf-hoofdredacteur Kamran Ullah op. Joe Rogan, Tucker Carlson, Emily Maitlis of de Franse Hugo Travers werkten voorheen bij gerenommeerde nieuwszenders, maar hebben inmiddels succesvolle eigen nieuwsplatforms met een enorm bereik. Ullah vindt het jammer dat hij deze ontwikkeling in Nederland (nog) niet ziet, maar concludeert tegelijk dat we trots mogen zijn op wat er in Nederland wél is op journalistiek gebied. Aan tafel zitten Jildou van der Bijl, Kamran Ullah en Spraakmaker Maria Mok.

De discussie over de mentale gezondheid van Trump laait de laatste tijd op. Hoewel men het inmiddels wel gewend is van de Amerikaanse president dat hij, op z'n zachtst gezegd, opvallende uitspraken doet, wordt zijn cognitieve gesteldheid nu in twijfel getrokken. Na zijn post waarin hij zichzelf leek af te beelden als Jezus, zijn veel van Trumps trouwe volgers ook anders over hem gaan nadenken. "Hij is niet 100, zouden ze zeggen op straat", reageert presentator Andrew Makkinga. Maar speculeren over de mentale gezondheid van een zittende president is dan weer niet kies. "Het is een mega dilemma voor de journalistiek", erkent Wilma Haan, adjunct-hoofdredacteur van NOS Nieuws. "Hoe beschrijven we dit presidentschap, elke dag weer?"

De Eerste Kamer is een instituut dat normaal gesproken vooral op de achtergrond functioneert, in tegenstelling tot de Tweede Kamer, en vooral wetten aanneemt of kijkt of een wet technisch goed in elkaar zit en uitvoerbaar is. Maar door de behandeling van asielwetten komt er nu een discussie op gang en lijken die twee rollen in elkaar over te vloeien. "Het CDA was om en toen kwam de PVV met alle eisen terug, de top tien van Wilders waarmee hij het vorige kabinet heeft laten vallen. Dat is voor de politiek dramatisch", reageert Xander van der Wulp, hoofdredacteur van NOS Sport. Tegelijkertijd heeft het minderheidskabinet de PVV-stem wel nodig. "Het is een politieke strijd." Volgen Tahrim Ramdjan, verslaggever bij Het Parool, is het een "afleiding" van wat de Eerste Kamer zou moeten doen, namelijk "is dit uitvoerbaar, is dit doelmatig en kan dit met het internationaal recht? Het antwoord is nee."

Het bezoek van koning Willem-Alexander, koningin Máxima en minister-president Rob Jetten aan het president Trump in het Witte Huis kreeg behoorlijk wat commentaar. Het koninklijk paar logeerde zelfs in het Witte Huis, wat sommigen niet vonden kunnen. Journalist Margriet Brandsma meent dat de Nederlandse bezoekers "opgelucht adem kunnen halen" na het bezoek, omdat er geen conflict is geweest met Trump. Jetten heeft echter wel aangegeven dat er gesproken is over "heikele" onderwerpen. "Het is een bezoek waarbij niets te winnen viel", aldus Brandsma. "Je kunt niet afzeggen, dan richt je meer schade aan." Presentator Mandy Woelkens vond het een "politiek correcte" bedoening. "Inhoudelijk weten we nog niets, en daar gaan we denk ik ook niet achter komen." Brandsma meent dat het "de juiste keuze" is geweest van het koningspaar en de minister-president om langs te gaan. "De deuren dichtgooien is denk ik een heel verkeerde strategie."

Presentator Sonja Barend is gisteren op 86-jarige leeftijd overleden. De 'koningin van de talkshow', zoals ze ook werd genoemd, drukte tientallen jaren haar stempel op de Nederlandse televisie in de diverse praatprogramma’s die zij presenteerde. "Haar gezicht en expressie werkten als een soort magneet", vertelt Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw. "Zij heeft zoveel taboes doorbroken door erover te praten op televisie. Dat vinden we nu heel normaal, maar dat is mede aan haar te danken." Het overlijden van Barend ziet Sander Heijne, hoofdredacteur van Vrij Nederland, ook als een "afgerond tijdperk waarin we allemaal naar hetzelfde keken." Wat de huidige televisiewereld volgens de hoofdredacteur kan leren van Barend: "Makers van televisieprogramma’s zijn veel banger om onderwerpen aan te reiken waarvan ze denken dat de kijker daar niet op zit te wachten."

Rutte en Trump spraken elkaar eergisteren in Washington. In de tussentijd gaf Rutte verschillende interviews en hield hij bij het Ronald Reagan Institute een toespraak over de toekomst van de NAVO. "Hij heeft een tour langs alle media gedaan om één vraag niet te beantwoorden, namelijk of Trump gedreigd heeft om uit de NAVO te stappen", vertelt Daan Bonenkamp, hoofdredacteur van Tubantia. "Bij eerdere grote NAVO-momenten was Rutte een gevierde jongen. Maar nu leek hij een generaal zonder leger." Acteur Rick Paul van Mulligen ziet een groot improvisatietalent in Mark Rutte. "Direct vermijden maar wel blijven praten, is knap. Iedereen blijft geïnteresseerd, maar je zegt niks." Ondanks dat Rutte zich niet wil uitlaten over of Trump gedreigd heeft om de VS terug te trekken uit de NAVO, vindt Sofyan El Bouchtili dat journalisten hem deze vraag moeten blijven stellen. "Rutte is geen Amerikaanse gezant maar een vertegenwoordiger van de hele NAVO. Daarom moet hij ook verantwoording afleggen aan ons." Aan tafel zitten Soufyan Bouchtili, Daan Bonenkamp en Spraakmaker Rick Paul van Mulligen.

Hoewel Iran en de VS tot een bestand waren gekomen, was er over de inhoud nog veel onduidelijk, bijvoorbeeld of Libanon wel of niet onder het bestand zou vallen. En ondertussen ging het geweld daar onverminderd verder. De VS claimt het meest gewonnen te hebben bij het staakt-het-vuren, maar bijna alle duiders in de media zagen dat anders. "Het is gekmakend om als burger allemaal te lezen. Ze staan er een potje te liegen en de werkelijkheid geweld aan te doen. Je kan niet meer rationeel naar de feiten", zegt Paul Römer, voormalig directeur radio en tv bij Talpa. "Het zou ook gek zijn als Amerika zou toegeven dat zij minder gewonnen zouden hebben dan Iran", ziet Roos Schlikker, columnist bij Het Parool.

Er is inmiddels een bestand tussen de VS en Iran, maar er was ook een hoop spanning in de aanloop naar de deadline die president Trump had gesteld. Om 20 uur zou 'alle hel' losbarsten en een hele bevolking sneuvelen, dreigde de Amerikaanse bevelhebber. Daarnaast noemde hij Iraniërs 'beesten'. Hoewel presentator Nadia Moussaid "opgelucht" is dat er een staakt-het-vuren is, vond ze het "opvallend" hoe Trump sprak. "Het zijn oorlogsmisdaden, alleen al deze woorden", legt Moussaid. "Dat hij ze beesten noemt. Dat is dehumaniseren. Daar word ik woest van, we weten waartoe dat leidt." Volgens de presentator waren de EU en de Nederlandse politiek ook "afwezig." Journalist en AI-expert Laurens Vreekamp meent dat het nog maar de vraag is waarom Trump deze oorlog begonnen is. "Die antwoorden veranderen steeds." Presentator Nicolaas Veul wordt "hopeloos" van deze situatie. "Het gaat over Amerika, wat vroeger het baken van de vrije wereld was." Aan tafel zitten Nadia Moussaid, Laurens Vreekamp en Spraakmaker Nicolas Veul.

De maanmissie Artemis II krijgt heel wat aandacht. Niet alleen omdat ze binnenkort voor het eerst weer mensen op de maan gaan zetten, maar ook om de interessante kiekjes van de aarde die het oplevert. Daarnaast zou het een welkome afleiding zijn van alle ellende in de wereld. "Het is een belangrijke wetenschappelijk ontwikkeling", stelt Sarah Sylbing, hoofdredacteur van VPRO. "Dit is het Amerika dat we van vroeger kennen", gaat Sylbing verder, doelend op de innovatieve aard van het land. Maar Trump lijkt dat aan banden te willen leggen. "Het zou een wake-up call moeten zijn dat we moeten blijven investeren in wetenschap", concludeert Sylbing. "Het zou me niet verbazen dat de Chinezen eerder op de maan komen te staan. Dat zou pas echt spannend zijn", reageert journalist Frénk van der Linden. Aan tafel zitten Frénk van der Linden, Sarah Sylbing en Spraakmaker Lucelle Comvalius.

De VS hebben het bemanningslid gered dat sinds vrijdag vermist was nadat de F15 waarin hij zich bevond boven Iran werd neergehaald. Ook in de media wordt er veel aandacht besteed aan de gebeurtenis. "Dat het nu heel erg hier over gaat, terwijl er ook een ontzettende oorlog woedt en veel mensen doodgaan, vind ik erg pijnlijk", vertelt Amber Wiznitzer, columnist bij NRC en Vrij Nederland. "Er werd een heel Hollywood-verhaal van gemaakt", ziet Carmen Fernald, hoofdredacteur Levensbeschouwing en Caribisch Netwerk bij de NTR. "Het leidde heel erg af van het echte verhaal." Aan tafel zitten Carmen Fernald, Amber Wiznitzer en Spraakmaker Eppo van Nispen.

Correspondent Geert Groot Koerkamp mag niet meer werken in Rusland. Daarmee verdwijnt de laatste Nederlandse journalist die actief was in het land. De Russische overheid trok gisteren zijn persaccreditatie in. "Ik vind het heel kwalijk dat hij er niet meer mag werken", vertelt Rennie Rijpma, hoofdredacteur van het AD. "Hij heeft daar meer dan dertig jaar gezeten, dan ben je de expert. Ik kan me voorstellen dat het zo lastig is om er afstand van te doen", vertelt Tahrim Ramdjan, journalist bij Het Parool. "Het was misschien ook wel onvermijdelijk, en het heeft nog best wel lang geduurd voordat hij moest stoppen." Aan tafel zitten Tahrim Ramdjan, Rennie Rijpma en Spraakmaker Merel de Vries. Frank van Pamelen van het Taalteam sluit het Mediaforum af.

De nieuwe inrichting van het omroepbestel lijkt nu echt vorm te krijgen. KRO-NCRV, WNL en Omroep MAX spraken gisteren in een gezamenlijke verklaring uit samen te willen werken. Al eerder gaven de EO, VPRO en Human aan in zee te willen met elkaar, net als BNN-VARA en Omroep Zwart. Daarnaast hebben AVROTROS en PowNed hun intentie tot samenwerking uitgesproken. Vanaf 2029 gaan de omroepen verder als vier omroephuizen en één taakomroep, die gevormd wordt door de NOS en NTR. "Misschien moeten we nu eindelijk eens eerlijk zeggen voor wie de omroepen zijn en of ze nog functioneren", vertelt politiek commentator Kees Boonman. "Wij zijn als VPRO samen met Human, dat gaat al heel lang heel goed. Wanneer de EO erbij komt, ligt dat ver uit elkaar. De vraag is of het mogelijk is om een beetje langs elkaar te leven", vertelt Hansje van de Beek, onderzoeksjournalist bij Argos. Aan tafel zitten Hansje van de Beek, Kees Boonman en Spraakmaker Stine Jensen.

Het was een tragische avond voor Italië. Het land gaat voor de derde keer niet meedoen aan het WK Voetbal. Maar gisteravond werd wel duidelijk welke 48 landen naar de VS afreizen om voor de wereldtitel te strijden. Tegelijkertijd laait de discussie rondom een boycot weer op, omdat het daar wordt gehouden. "Je moet dan een statement formuleren, maar je gaat er niet over en je doel gaat niet om politiek", zegt presentator Roos Moggré. "Het is tragisch dat het bij sporters wordt neergelegd om het op te lossen." Onderzoeksjournalist Michelle Salomons vindt het "belangrijk" om het erover te hebben. "Als het over Saoedi-Arabië gaat, weten we dat we het erover gaan hebben. Ik vraag me af of dat nu ook gaat gebeuren." Aan tafel zitten Michelle Salomons, Roos Moggré en Spraakmaker Marit Törnqvist.

De Israëlische regering heeft nieuwe wetgeving aangenomen waardoor de doodstraf kunnen worden opgelegd als iemand veroordeeld worden voor terroristische acties op. In de praktijk zou dat betekenen dat een moord op een Israëli wordt aangemerkt als een terreurdaad, en vooral zou worden gebruikt om Palestijnen te veroordelen. Bovendien zou de doodstraf bestaan uit een verhanging. "Als ik nu hoor over deze wetgeving en wat mensenrechtendeskundigen in Israël erover zeggen, schrik ik ervan", reageert Clara van de Wiel, adjunct-hoofdredacteur van NRC. "Dit is een nieuwe stap en we moeten ons hard uitspreken." Aimée Kiene, journalist bij De Volkskrant, vindt het een "zorgelijke" ontwikkeling. "Als nieuwsvolger krijg je sterk het gevoel dat Israël zich veel durft te permitteren, omdat er zoveel aandacht is voor alle andere brandhaarden in de wereld."

In de VS werd afgelopen weekend voor de derde keer massaal geprotesteerd tegen president Donald Trump. De No Kings-demonstraties vonden plaats in iedere Amerikaanse staat en bracht zo'n 8 tot 9 miljoen mensen op de been. "Je ziet het verdeelde Amerika", aldus Kamran Ullah, hoofdredacteur van De Telegraaf. Volgens Ullah zijn het de Democraten die de straat op gaan, niet de Republikeinen. "Ik vraag me af of Trump zich hier druk om maakt." Eelco Bosch van Rosenthal, adjunct-hoofdredacteur van Nieuwsuur, stelt dat het de vraag is of deze protesten zich "uitbetalen" zijn de congresverkiezingen aanstaande november. "Dat deze beweging geen leider heeft, kan een zwakte zijn."