The history of the newest-logo

The history of the newest

RFI France

رویدادهای روز که خمیرمایۀ «اخبارِ» رسانه ها را تشکیل می دهند، فراوان ریشه در گذشته دارند و گاه بیش از آنکه حاصل گریز ناگهانی احوال روز باشند، نتیجۀ دیگرگون شدن هر چند کُند، اما ژرف و پایدار روزگاری دراز مدت اند. «تاریخ تازه‌ها» بر گذشتۀ رخدادهای روز می نگرد و در این نظر و گذر پیشینۀ چرخش‌ها‌ی کنونی را باز می نماید.

رویدادهای روز که خمیرمایۀ «اخبارِ» رسانه ها را تشکیل می دهند، فراوان ریشه در گذشته دارند و گاه بیش از آنکه حاصل گریز ناگهانی احوال روز باشند، نتیجۀ دیگرگون شدن هر چند کُند، اما ژرف و پایدار روزگاری دراز مدت اند. «تاریخ تازه‌ها» بر گذشتۀ رخدادهای روز می نگرد و در این نظر و گذر پیشینۀ چرخش‌ها‌ی کنونی را باز می نماید.
More Information

Location:

Paris, France

Networks:

RFI France

Description:

رویدادهای روز که خمیرمایۀ «اخبارِ» رسانه ها را تشکیل می دهند، فراوان ریشه در گذشته دارند و گاه بیش از آنکه حاصل گریز ناگهانی احوال روز باشند، نتیجۀ دیگرگون شدن هر چند کُند، اما ژرف و پایدار روزگاری دراز مدت اند. «تاریخ تازه‌ها» بر گذشتۀ رخدادهای روز می نگرد و در این نظر و گذر پیشینۀ چرخش‌ها‌ی کنونی را باز می نماید.

Language:

Persian


Episodes

تروریسم در فرانسه: از آغاز تا جنگ جهانی دوم

11/20/2018
More
واژۀ «تروریسم» نخستین بار در ۱۷۹۴ میلادی برای نامیدن اصولِ عقایدِ هواداران «ترور» به کار رفت. «ترور» به معنای «وحشت» عنوانی است که مورخان به دوره‌ای از انقلاب فرانسه داده‌اند که از ژوئن ۱۷۹۳ تا پایان ژوئیۀ ۱۷۹۴ طول کشید. در آن دورۀ یک‌ساله انقلابیانِ در قدرت ۱۶۵۹۴ حکم رسمیِ اعدام با گیوتین صادر کردند که ۲۶۳۹ مورد آن‌ها در پاریس بود. سوء قصد به جان ناپلئون بُناپارت در ۲۴ دسامبر ۱۸۰۰ میلادی نخستین عمل تروریستی پس از انقلاب بود. از اواخر قرن نوزدهم بیشترین ترورها در فرانسه به دست آنارشیست‌ها و...

Duration:00:10:12

نگاهی به مداخلۀ نظامیِ ائتلاف عربی در یمن: از آغاز تاکنون

11/13/2018
More
ائتلافِ عربی به رهبری عربستان سعودی به درخواست دولتِ رسمی یمن در ۲۵ مارس ۲۰۱۵ جنگ با شورشیان حوثی‌ به نام انصارالله را آغاز کرد. این ائتلاف دربرگیرندۀ حدود ده کشور عربیِ سنی مذهب است. مداخلۀ نظامی آن در یمن با حملۀ هوایی به پایگاه‌ها و مراکز دفاع هواییِ انصارالله زیر عنوانِ «عملیات طوفانِ قاطع» آغاز شد. آن عملیات در ۲۱ آوریل آن سال پایان یافت و جای خود را به «عملیاتِ احیای امید» سپرد. اما چند ساعت پس از آغاز عملیات جدید جنگنده‌های عربستان سعودی پایگاه‌های شورشیان را در شمالِ صنعا بمباران...

Duration:00:10:02

سنگرهایِ جنگ جهانی اول الهام‌بخش ادبیاتی به نام «ادبیات سنگرها»

11/6/2018
More
نوشتن دربارۀ جنگ از سنگرها آغاز شد. نخست سربازان در نامه‌هایی که برای خانواده‌هاشان می‌فرستادند به شرح رویدادهای جنگ پرداختند. بعضی از نویسندگانِ سرشناس نیز به جبهه‌ها رفته بودند تا از نزدیک شاهد درد و رنج‌ رزمندگان باشند و واقعیتِ جنگ را به دور از تبلیغات رهبرانِ سیاسی و نظامی و مغزشویی‌هایِ پشت جبهه بنویسند. موریس ژُنه ووآ نویسنده‌ای که قرار است پیکرش به پانتئون، آرامگاه مشاهیر فرانسه، منتقل شود، در مقام نویسنده در میان گِل و لایِ سنگرها ظهور کرد. هانری بربوس در رمان«آتش» آنچه را که در...

Duration:00:09:50

گذشته و اکنون یهودستیزی در آمریکا

10/30/2018
More
تا چند سال پیش برپایۀ نظر‌سنجی‌هایِ بین‌المللی، آمریکا جزو کشورهایی بود که یهودستیزی در آن‌ها چندان چشمگیر نیست. اما در یکی دو سال گذشته پیشامدهایِ ضدیهودی در آمریکا روز به روز بیشتر شده است. در سال‌های میان دو جنگ جهانی یهودستیزی در آمریکا نیز مانند اروپا رشد کرد، اما هرگز به سطح کشورهای اروپایی نرسید. امروز بیشترین یهودستیزی را در میان سیاهان آمریکایی و اسپانیایی تبارهایی که در بیرون از آمریکا زاده شده‌اند، می‌توان دید. در میان آمریکایی‌های دانش‌آموخته یهودستیزی کم‌تر دیده می‌شود. شنبه ۲۷...

Duration:00:09:46

سرچشمه‌های تاریخی، دینی، فرهنگی و سیاسیِ طالبان

10/23/2018
More
جوانانی که به طالبان پیوستند از اردوگاه‌های پناهندگان افغانی در پاکستان می‌آمدند که از دسامبر ۱۹۷۹ در حاشیۀ مرز افغانستان جایگیر شده بودند. آن نسل تازۀ مجاهدینِ افغانی در مدارسِ قرآنیِ دیوبندی در پاکستان آموزش دیده بودند. قانون اساسیِ طالبان ترکیبی بود از شریعتِ اسلامی و پَشتونْوالی یعنی نظام رفتاری قبیله‌ای در میان پشتون‌‌ها که ریشه در سنت‌های کهن قبیله‌ایِ پیش از اسلام دارد. در سال ۱۹۹۶ هنگامی که اسامه بن لادن به افغانستان بازگشت، ملاعُمر، رهبر طالبان، برپایۀ اصول مهمان‌نوازی و پناه دادن...

Duration:00:10:12

جمال خاشُقجی روزنامه‌نگار ناپدید شدۀ سعودی که بود و چه گذشته‌ای داشت؟

10/16/2018
More
جمال خاشُقجی تا چندی پیش از نزدیکان شاخه‌ای از دربار سعودی بود که اعضای آن همگی فرزندان و نوادگان ملک فیصل اند. او در سال‌های دهۀ ۲۰۰۰ میلادی مشاورِ نزدیک شاهزاده تُرکی الفیصل، رئیس سازمان اطلاعات سعودی، بود. خاشُقجی به دیدگاه‌های اخوان المسلمین دلبسته بود، اما هرگز به آن جنبش نپیوست. در سال ۲۰۱۶ به سبب خرده گیری‌هایش بر دونالد ترامپ از کار برکنار شد و در سال ۲۰۱۷ به آمریکا رفت. در آنجا به همکاری با روزنامۀ «واشنگتن پُست» پرداخت و در مقالاتی که نوشت آشکارا به سیاست‌های شاهزاده محمد بن سلمان...

Duration:00:09:18

گوشه‌ای از تاریخ روابط روس‌ها با اسرائیل

10/9/2018
More
اتحاد جماهیر شوروی نخستین کشوری بود که اسرائیل را درست دو روز پس از اعلام استقلالِ آن در ۱۴ ماه می ۱۹۴۸ به رسمیت شناخت. با از میان رفتن اتحاد شوروی و شکل‌گیری فدراسیون روسیه، روس‌ها در روابطشان با اسرائیل ملاحظات ایدئولوژیکی گذشته را به کناری نهادند و مصلت‌جویی سیاسی پیشه کردند. از پایان سپتامبر ۲۰۱۵ اسرائیل و روسیه بی‌آنکه بر زبان بیاورند سازش‌هایی باهم کرده‌اند. برای مثال، اسرائیل چشم خود را به تجاوزهای مکرر هواپیماهای روسی به حریم هوایی‌اش بسته است و روسیه حملات هوایی اسرائیل را به...

Duration:00:10:09

سازمان ملل و ایران: از آغاز تا انقلاب اسلامی

10/2/2018
More
ایران در تدوینِ منشور سازمان ملل شرکت داشت و در ۱۶ اکتبر ۱۹۴۵عضو رسمیِ آن سازمان شد. نخستین موضوعی که شورای امنیت سازمان ملل رسیدگی به آن را در دستور کار خود قرار داد، شکایت ایران از شوروی بود. دومین موضوع مهمی که دربارۀ ایران در شورای امنیت مطرح شد شکایت بریتانیا از ایران بود. اما آن شورا در پی اعلام عدم صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری برای رسیدگی به شکایت بریتانیا از دنبال کردنِ موضوع دست کشید. در نهمین دورۀ مجمع عمومی سازمان ملل، ایران به مدت دو سال از آغاز ۱۹۵۵ تا پایان ۱۹۵۶ به عضویت...

Duration:00:09:42

گوشه‌ای از سرگذشتِ زبان عربی در فرانسه و تاریخچۀ آموزش آن به فرانسویان

9/25/2018
More
در سال ۱۵۳۰ میلادی به فرمان فرانسوای اول، پادشاه فرانسه، کُلِژ یا مدرسه‌ای عالی درپاریس برای آموزش زبان‌های یونانی و عبری ایجاد شد. تدریس زبان عربی را در آن کُلِژ در سال ۱۵۸۶ آغاز کردند. آن کُلِژ که به کُلِژ سلطنتی معروف شد، هستۀ اولیۀ «کُلِژ دُ فرانس» کنونی، یکی از معتبرترین و نامدارترین نهاد‌های آموزشی و پژوهشی فرانسه، بود. از پایان قرن گذشته تاکنون بر شمار دانشجویانی که در فرانسه زبان عربی می‌آموزند روز به روز افزوده شده است. هرسال بیش از دو هزار کودک و نوجوان فرانسوی فقط در «انستیتوی...

Duration:00:09:30

معاملۀ پایاپای و پیشینۀ آن در جامعه‌های انسانی

9/18/2018
More
بیشتر اقتصاددانان معتقدند که در نظام‌های اقتصادیِ باستانی در غیابِ پولِ در گردش تنها شیوۀ داد و ستد، معاملۀ پایاپای بوده است. اما مورخان و مردم‌شناسانی معتقدند که شیوۀ معامله به میانجی پول پیش از شیوۀ معاملۀ پایاپای وجود داشته است. آنان معتقدند که ضرّابی یا سکه زنی در ۶۰۰ پیش از میلاد معمول شد و پس از آن بود که معاملۀ پایاپای در بعضی جامعه‌ها ظهور کرد و آن هنگامی بود که در آن‌ها نشانه‌های پولی یعنی مسکوکات کمیاب شدند. مدتی است کشورهای اروپایی می‌کوشند یک نهاد میانجی برای معاملۀ پایاپای با...

Duration:00:09:34

گذشته و اکنون اِدلِب و نیروهای درگیر در آن

9/11/2018
More
استان اِدلِب در هزارۀ سوم پیش از میلاد جایگاهِ دولت‌شهرِ ثروتمند و باشکوهی به نام اِبلا بود. در قرن اول پیش از میلاد تیگرانِ دوم، پادشاه ارمنستان، اِدلِب را ضمیمۀ خاک خود کرد. در حدود ۶۴ پیش از میلاد، پومپه، سردار رومی، آن را گشود و از آن پس، اِدلِب جزئی از استانِ سوریۀ روم شد. در امپراتوری عثمانی استان اِدلِب جزئی از «ولایت حلب» و شهر اِدلِب مرکز «قضا» بود. قضا در عثمانی به هریک از تقسیمات اداریِ امپراتوری می‌گفتند. این استان آخرین استانِ زیر فرمانِ شورشیانِ مخالف بشار اسد است. بخش عمدۀ آن...

Duration:00:09:39

تاریخچۀ دوُنِتْسْک، منطقۀ جدایی‌طلبِ اوکراین

9/4/2018
More
استان جدایی‌طلبِ دوُنِتْسْک در قرن هفدهم بخشی از سرزمین «قزّاق‌های دُن» بود که در کرانه‌های میانه و پایین رود دُن می‌زیستند. این استان در دوم ژوئیۀ ۱۹۳۲ در خاک کشور «جمهوریِ سوسیالیستیِ شورویِ اوکراین» که یکی از ۱۵ جمهوریِ تشکیل دهندۀ اتحاد جماهیر شوروی بود، شکل گرفت و به افتخار استالین «استانِ استالینو» نامیده شد. در نوامبر سال ۱۹۶۱ در گرماگرم «استالین‌ زدایی» نام استان و پایتختِ آن را به « دوُنِتْسْک» تغییر دادند. شورشیانِ دوُنِتْسْک کنترل استان را در هفتم آوریل ۲۰۱۴، سه هفته پس از...

Duration:00:10:12

تاریخچۀ استیضاح

8/28/2018
More
فرآیند استیضاح در قرن چهاردهم میلادی در انگلستان ظاهر شد. از آن پس، استیضاح در دست نمایندگان مجلسِ انگلستان به جنگ‌افزاری سیاسی برای محدود کردن قدرت شاه و تقسیم آن میان مجلس و دربار تبدیل شد. انقلاب ۱۶۴۱ آن کشور در پی استیضاح وزیر- مشاورِ شاه روی داد. استیضاح را آمریکایی‌ها از بریتانیایی‌ها به ارث بردند. نیکسون پیش از آنکه فرآیند استیضاحِ او به پایان برسد، استعفا کرد. بحث دربارۀ استیضاح و خلع دونالد ترامپ پیش از آنکه وارد کاخ سفید شود حتی در میان بعضی از جمهوری‌خواهان نیز درگرفته بود. در...

Duration:00:09:16

گذشته و اکنون دریای خزر و درنگی در معنای نام‌هایِ آن

8/21/2018
More
بارتُلد، ایران‌شناسِ روسی، کاسپیان را همان کاسیان‌ می‌داند که در کوه‌های زاگرس می‌زیستند. پسوند «پی» در واژۀ کاسپی علامت جمع است. تیره‌ای از کاسی‌ها از زاگرس به کرانه‌های دریای خزر کوچیدند و نام خود را به آن دریا دادند. زبان‌شناسانی معتقدند که نام قزوین برگرفته از واژۀ «کاسی» است. گویا کاسی‌ها از آنجا به گیلان و مازندران راه یافته‌اند. پژوهشگرانی گیلانی‌ها، مازندرانی‌ها و تالشی‌ها را بازماندگانِ کاسی‌ها می‌دانند. هنگامی که اعراب بر قفقاز دست یافتند، خزرها که کنفدراسیونی از اقوام ترکِ...

Duration:00:09:11

امواج گرما در اروپا به ویژه در فرانسه از اوایل قرن گذشته تاکنون

8/14/2018
More
در تابستان ۱۹۱۱ تنها در فرانسه ۴۰ هزار تن براثر گرمازدگی جان باختند که ۲۹ هزار تنِ آنان کودک بودند. بدترین موجِ گرما در فرانسه و به طور کلی در اروپا در تابستان ۱۹۷۶ فرارسید. در ماه ژوئن درجه حرارتِ هوا در بعضی شهرهای انگلستان به بیش از ۳۵ درجۀ سانتی‌گراد رسید. در تابستان آن سال مرگ و میر در بیش از ۲۰ شهرستانِ فرانسه ۱۰ درصد افزایش یافت. روی هم رفته بیش از ۶ هزار فرانسوی در آن تابستان از گرما جان سپردند. آنچه گرمای امسال و چند سال گذشته را غیرعادی می‌کند پیاپی بودنِ آن است که اقلیم‌شناسان آن...

Duration:00:09:24

نگاهی به روابط سرّی ایران و آمریکا از انقلاب تا آشکار شدن برنامۀ هسته‌ای

8/7/2018
More
از انقلاب ۱۹۷۹ تاکنون رهبران جمهوری اسلامی چندین بار با میانجی یا بی‌میانجی، پنهان یا آشکار با آمریکایی‌ها مذاکره کرده‌اند. در ۳ اکتبر ۱۹۷۹ ابراهیم یزدی با «سایروس وَنس»، وزیر امور خارجۀ آمریکا دیدار کرد و به توافق‌هایی با او رسید که یکی از آن‌ها تحویل قطعاتِ یدکیِ نظامی به ایران بود که دولت ایران در زمان شاه خریده بود. در ۱۹۸۵ آشکار شد که دولت ریگان برای آزاد کردن گروگان‌های آمریکایی در لبنان با جمهوری اسلامی مخفیانه مذاکره می‌کند و آمریکا به ایران اسلحه می‌فروشد. در ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ ایران...

Duration:00:09:22

تاریخچۀ حَصر یا «حبس خانگی» و کاربستِ آن در ایران

7/31/2018
More
گالیله را نخستین شخصیتِ سرشناس غربی می‌دانند که در سال ۱۶۳۳ به حبس خانگی محکوم شد. طاهره قرة‌العَین نخستین ایرانی در تاریخ نوین ایران است که نزدیک به سه سال در حبسِ خانگی به سر بُرد تا که سرانجام در سال ۱۸۵۲ با حکم دو مجتهد ارشد به اعدام محکوم شد. امیرعباس هویدا پیش از پیروزی انقلاب به مدت ۴ ماه در حبس خانگی به سر برد. آیت‌الله محمد کاظم شریعتمداری، یکی از مراجع بزرگ شیعه، به سبب ناسازگاری‌اش با خمینی از ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۵ خورشیدی در حبس خانگی سپری کرد. در جمهوری اسلامی ایرانیانِ سرشناس دیگری را...

Duration:00:09:19

قانونِ «دولت- ملتِ یهود»، سرانجامِ تاریخ پر فراز و نشیب صهیونیسم

7/24/2018
More
تئودور هِرتْسِل، آغازگر جنبش صهیونیسم، در سال ۱۹۰۱ با سلطان عبدالحمید دوم، امپراتور عثمانی، دیدار کرد و به او گفت که اگر فلسطین را به یهودیان واگذار کند می‌تواند از شر بدهی‌هایِ امپراتوری رها شود. اما عبدالحمید زیر بار نرفت. هِرتْسِل معتقد بود که دولت- ملتِ یهود را یهودیانِ اروپایی باید رهبری کنند. می‌گفت: با بازگشت یهودیانِ نیمه‌آسیایی به فلسطین زیر فرمانِ یهودیانِ اروپایی تندرستی به این گوشه از شرق فاسد و طاعون‌زده باز خواهد گشت. قانون پایه‌‌گذارِ* ۱۹ ژوئیه می‌خواهد به این رؤیای هرتسِل نیز...

Duration:00:09:20

تنگۀ هرمز و اهمیت استراتژیکی آن در گذار تاریخ

7/17/2018
More
در زمان ساسانیان تنگۀ هرمز و جزایر آن اهمیت نظامی و استراتژیکی داشتند. در زمان خلافت عُمر سپاهیانِ عثمان ثقفی به تنگۀ هرمز و جزایر آن دست یافتند. با فتح قسطنطنیه در ۱۴۵۳ میلادی، تنگۀ هرمز به یکی از کانون‌های اصلی رقابت میان امپراتوری عثمانی و اروپاییان تبدیل شد. پرتغالی‌ها، هلندی‌ها و سپس بریتانیایی‌ها بر آن دست یافتند. اما با آغاز پادشاهی رضاشاه، دولت ایران رفته رفته کنترل شهرهای ساحلیِ خلیج فارس و جزایر تنگۀ هرمز را به دست گرفت. با این حال، برپایۀ «کنوانسیونِ ملل متحد دربارۀ حقوق دریاها»...

Duration:00:09:38

نگاهی به تاریخچۀ روابط جمهوریِ خلق چین با آمریکا

7/10/2018
More
از زمان بنیان‌گذاری جمهوریِ خلق چین تاکنون، دوگانگیِ روابط آمریکا و چین واقعیتی پذیرفته در روابط بین‌الملل بوده است. دو کشور، در عین حال که رقیب هم بوده‌اند، ناگزیر به همکاری‌های استراتژیک نیز تن داده‌اند. در ۱۵ ژوئیۀ ۱۹۷۱ نیکسون اعلام کرد که دعوت دولتِ چین را برای دیدار رسمی از پکن پذیرفته است. چندی بعد، سازمان ملل جمهوری خلق چین را به رسمیت شناخت و حتی عضو دائمی شورای امنیت کرد، جایگاهی که از ۱۹۴۵ از آنِ جمهوریِ چیانگ کای شک بود. پس از نیکسون، همۀ رئیس جمهوری‌های آمریکا جز دونالد ترامپ در...

Duration:00:10:01