Betrouwbare Bronnen

Wat is er dit jaar veel om te herinneren en inspiratie aan op te doen! 2026 steekt echt uit boven andere jaren. In geopolitiek, in de nationale politiek, in de cultuur en zeker ook in de Oranjehistorie. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de historische jaren rond een serie thema's die dit jaar de volle aandacht zullen krijgen. Het is een jaar waarin belangrijke politieke partijen als PvdA en D66 grote jubilea vieren. Maar ook een jaar waarin het Oranjehuis politieke en familiaire crises misschien maar liever niet herdenkt. En op wereldschaal staan de Verenigde Staten in het brandpunt. Daar herdenkt men de oorsprong, het oude ideaal, maar ook de gruwelijkste terreurdaad die deze wereldmacht trof. En in de wereld van de kunsten? Daar is 2026 het jaar van het ultieme ego-evenement en de uitvinding van de event culture van Woodstock, het Filmfestival van Cannes, de Oscars, de catwalk en het kunstfestival als maatschappelijk, toeristisch, jetset en artistiek fenomeen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** 1] 80 jaar Partij van de Arbeid Op 9 februari 1946 was het zo ver. Drie vooruitstrevende democratische partijen fuseerden: een bundeling van verschillende tradities en idealen. De nieuwe PvdA ontstond door het samengaan van klassieke marxistische, links-liberale en christendemocratische stromingen. De droom tijdens de bezettingsjaren van maatschappelijke vernieuwing werd concreet vertaald in een poging tot 'doorbraak' uit verstarde politieke en sociaal-culturele verhoudingen. Weg met de oude scheidslijnen van hoog en laag en van zuilen en ideologische tegenstellingen. Maar die doorbraak kwam maar mondjesmaat. “Sterft, gij oude vormen en gedachten” klonk mooi, maar die vormen wilden maar niet sterven. Teleurgestelde liberalen en pacifisten verlieten de nieuwe partij. Zo ontstonden 'afscheuringspartijen' als VVD en PSP. De actualiteit van de PvdA is historisch gezien dus verrassend logisch. Opnieuw ziet men kans om een doorbraak naar verwante idealen en nieuwe generaties te realiseren. De fusiepartij van toen fuseert opnieuw, nu met GroenLinks. 2] 60 jaar D66 In de levendige jaren ’60 werd ‘een krankzinnig avontuur’ aangevangen. Een politieke 'startup' met als gezicht Hans van Mierlo. Een nieuwe partij die eigenlijk teruggreep op die vernieuwingsidealen van 1946. Men wilde af van gezapigheid en verzuiling, het gepolder met sociale partners en het confessionele midden. Nadruk op technocratisch pragmatisme en enthousiasme voor staatkundige vernieuwing. Van Mierlo liet zich meeslepen in de polarisatiedrift van jongeren in de PvdA, de partij waarmee D66 een Progressieve Volkspartij wilde realiseren. Maar uiteindelijk stond Van Mierlo alleen. Zijn opvolger Jan Terlouw liet de partij opnieuw electoraal omhoog klimmen. Maar toen hij koos tegen de PvdA en voor samenwerking met het CDA, wilde de achterban hem niet meer als leider. Pas in 1994 kon met Paars het anti-zuilen ideaal herleven, maar ook toen profiteerden vooral de oude zuilenpartijen VVD en PvdA en herrees uiteindelijk zelfs het CDA. De échte doorbraak kwam toen Alexander Pechtold het aandurfde veel oude 'kroonjuwelen' te dumpen. Heel pragmatisch. Hij hield Rutte II, een kabinet van VVD en PvdA overeind. Net als Van Mierlo ooit, voerde hij 'oppositie vóór het kabinet'. Pechtold profileerde zich ideologisch als bestrijder van radicaal-rechts en maakte D66 weer groot. En hij selecteerde Rob Jetten als het gezicht van een nieuwe generatie en een nieuwe nadrukkelijke ‘midden' versie van D66. Met Jettens premierschap wacht D66 opnieuw een krankzinnig avontuur. 3] Een groot Oranjejaar, hoewel… 70 jaar Greet Hofmans affaire. 60 jaar rellen en rookbom bij het huwelijk van Beatrix met Claus. 50 jaar Lockheed. Elk hiervan zorgde voor een hoop rumoer en...

Het jaar eindigt, de winterkou slaat toe. Alle reden voor de jaarlijkse Winterboekenspecial! Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar het jaar 750 in Aken en Bagdad, naar Londen in 1940, het jacht van Onassis in 1958, het Wenen van 1740, Nederland in het Europa van 1920, Oberstdorf in Beieren in 1933 en decennia van dissonanten in het Concertgebouw in Amsterdam. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Eerste boek: 'Hoe de wereld veranderde rond het jaar 750' van Herman Kaptein (Walburg Pers, 293 p.) Een fascinerende vergelijkende historie van mondiale veranderingen in economie, cultuur, governance en technologie in de periode die wij in Europa 'de Karolingische renaissance' noemen. Maar de schrijver ziet analoge ontwikkelingen elders in de wereld, van het Midden-Oosten tot India, de Zijderoute en China. Cruciaal was het opbloeien van een schriftcultuur die grote invloed uitoefende op de wijze waarop de heersers van de toen opkomende imperia konden regeren. Wetgeving, documentatie van besluiten en regels, communicatie, rechtspraak en sociale en religieuze ordening werden rationele gemaakt door deze vast te leggen in formele geschriften. Het feit dat met de katholieke kerk en de Islam grote, gemeenschappelijke normenstelsels over de nieuwe imperia werden gespreid versterkte deze ontwikkeling nadrukkelijk. Karel de Grote beschikte door zijn steun aan de kloosterordes over een grote groep geletterde, multinationale adviseurs en bewindslieden die bovendien in heel zijn rijk in dezelfde taal met elkaar konden communiceren en discussiëren: het Latijn. In Bagdad gebeurde hetzelfde, maar vanuit de gemeenschappelijkheid van de Islam en de rol van de wetenschappers die daar bijeen kwamen uit heel de Levant, maar in het bijzonder ook vanuit Perzïë en India. Door hen werden wiskunde en astronomie op het hoogste niveau beoefend. Onze 'Arabische getallen' hebben via Bagdad hun oorsprong in het India van die jaren. Tweede boek: 'When Lions Roar' van Thomas Maier (Crown, 784 p.) Ook dit boek gaat over dynastieën op meerdere continenten. De families Churchill en Kennedy konden nauwelijks meer van elkaar verschillen in achtergrond, politieke opvattingen en familiegeschiedenis, maar werden als magneten tot elkaar aangetrokken. Conflicten, politieke heibel, spionage, zakelijke deals, vriendschappen en liefdesaffaires vullen dit boek over die 'brullende leeuwen'. En als derde hoofdpersoon op de achtergrond speelt president Franklin D. Roosevelt een cruciale rol. Verrassende figuren komen in het boek naar voren, zoals Pamela Digby die van geliefde schoondochter van Churchill uiteindelijk via allerlei affaires en huwelijken een van de invloedrijkste politieke fundraisers werd voor de Democraten in Amerika. Haar 'ontdekking' was Bill Clinton. En de Griekse reder Aristoteles Onassis was een vriend en reisgenoot van de oude Winston Churchill en op zijn jacht reisde niet alleen Maria Callas mee, maar ook het jonge echtpaar JFK en Jackie. Later zou zij hem trouwen. Derde boek: 'Maria Theresa - Empress' van Richard Bassett (Yale University Press, 520 p.) Nog een dynastie en persoonlijkheid van de buitencategorie. De Habsburgse keizerin Maria Theresa - zij regeerde van 1740 tot 1780 - was een van de machtigste en boeiendste vrouwen van haar tijd. Zij moest als 23-jarige letterlijk vechten om haar vader te kunnen opvolgen en zijn erflanden te regeren. Daartoe behoorden Oostenrijk, Hongarije, grote delen van de Balkan, Bohemen, Moravië en Silezië, grote delen van Noord-Italië en het huidige België. Maria Theresa overleefde die strijd met panache en werd een belangrijk hervormer van het bestuur, de wetgeving, economie en financiën en zeer in het bijzonder het onderwijs aan haar onderdanen. Een van haar opvallendste...

Durven dromen, plannen, investeren. Eigenlijk wil Peter Wennink van ons land één groot PPS-project maken: publiek-private samenwerking. Het doet denken aan 50 jaar geleden, toen op 1 december 1975 Wim Leeman de eerste sleutel kreeg van een groepje tijdelijke houten huizen, het Bivak, in het nieuwe Almere. Nederland bouwde een nieuwe stad op drooggelegde zeebodem. Een nieuwe omgeving in een nieuw landschap in een nieuw land. Letterlijk een poldermodel. Nu, 50 jaar later, wil Rob Jetten maar liefst tien nieuwe steden, Henri Bontenbal overal 'een wijkje erbij' en Wennink wil het hele land op de schop nemen. Lukt dat? En wat leren zij, wij en u van Almere? Jaap Jansen en PG Kroeger nemen u mee naar de toekomst van gisteren en de noodzaak, uitdaging en inspiratie om in het komende nieuwe jaar weer vooruit te durven kijken. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** In de jaren van wederopbouw en woningnood vonden de grote politieke families elkaar in een maatschappelijk ideaal waarin beginselen als 'volksverheffing', 'eigen verantwoordelijkheid', 'bezitsvorming' en 'zelfstandig leven' tot uitdrukking kwamen. Toen de ergste nood gelenigd was, ontstond de ambitie van een herontwerp naar een modern, welvarend en geëmancipeerd land. Grote projecten en nieuwe locaties als de Maasvlakte, de Bijlmermeer, Zoetermeer, Nieuwegein en Purmerend werden aangepakt. Daar hoorde Almere bij, ‘de zuidweststad’ in de nieuwste polder. Het begon met een nostalgisch imitatie-Hanzestadje en een ontwerp van een verzameling losse kernen, à la Los Angeles. Maar dat concept veranderde allengs tot een meer urbaan geheel. Almere groeide naar 100.000 bewoners in 1995, meer dan 232.000 inwoners nu en tijdens het kabinet-Balkenende IV werd zelfs gedacht aan expansie naar 350.000 in 2030. Maar het deels verkrotte Amsterdam herleefde en werd een onverwachte concurrent voor de nieuwe stad. Almere 'verzoetermeerde'. De samenwerkingsplannen van de Vrije Universiteit en Hogeschool Windesheim voor een kenniscentrum sneefden en het idee om de stad met de Floriade op de kaart te zetten werd een dure flop. Niet drie miljoen, slechts 600.000 bezoekers vonden de weg naar de stad in de polder. In het ambitieuze advies van Peter Wennink heeft Almere een bijzondere plek gekregen. In een gloednieuw Institute for Advanced Materials and Metrology (IAMM) moeten ‘A.I., materialenwetenschap en metrologie in één geïntegreerde omgeving worden samengebracht’, schrijft hij. Daarmee zal een essentiële bouwsteen voor de halfgeleiderindustrie en versnelling van de materiaalontwikkeling worden gevormd, waardoor technologische doorbraken in de nieuwste kennis en toepassing ervan mogelijk worden. De High Tech Campus van Almere - op de locatie waar ooit die Floriade had moeten schitteren – biedt zo een extra ruimtelijke aanvulling op de kennishub van Brainport. Het is geen toeval dat IMEC, ASM International en ASML bij de initiatiefnemers horen. De hightech toekomst van ons land wordt daarmee een soort coproductie van Leuven, Eindhoven en Almere. Hiermee kan alsnog de ambitie van een stevig kenniscentrum van de grond komen. Windesheim slaat alsnog de handen ineen met de Universiteit Twente voor ICT- en AI-opleidingen aan diezelfde campus. Ook wordt een LLO-initiatief gestart om mensen bij- en om te scholen naar de IT-sector, waar de behoefte aan talent nijpend is. Almere heeft natuurlijk veel pluspunten voor de gedurfde dromen van Wennink. Er is ruimte voor studentenhuisvesting en voor woningen voor toptalent uit de hele wereld dat naar het IAMM zal trekken. Ook voor de uitbouw van zo'n kennishub en nieuwe startups en scale-ups biedt de polder alle ruimte. Waar Brainport nu al moet woekeren met plekken voor de cruciale kennisinfrastructuur kent Almere de luxe van kansen...

Elk halfjaar een andere lidstaat die de EU voorzit. Na Denemarken nu Cyprus. Jaap Jansen en PG Kroeger schetsen de dramatische politieke omstandigheden waarin dit eiland die bijzondere Europese rol moet gaan spelen. Drie existentiële, lange termijn uitdagingen moeten nu in hoog tempo een antwoord vinden. - Oorlog en vrede in Oekraïne en de EU-defensierol daarbij - Het Meerjarig Financieel Kader voor de Unie van 2028 tot en met 2034 - Het antwoord op Trumps nationale veiligheidsstrategie Elk van deze cruciale thema's zal direct het functioneren van een kabinet-Jetten onder druk zetten. Er is alle reden om grondig na te denken over de aansturing van de EU-koers van het nieuwe kabinet. De positie van Nederland is tijdens Schoof dramatisch verzwakt en de statuur van een Lubbers of een Rutte in Europa zal Jetten dan ook niet als vanzelfsprekend kunnen claimen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** De rol van de EU bij Oekraïne kan alleen sterk zijn als de Unie echt als geheel zijn defensiebeleid en productie gaat voeren. Juist ook als Europese pilaar binnen de NAVO, samen met de Britten, Noren en Turken, en ook met Canada. In het kader van de veiligheidsgaranties voor Oekraïne en Moldavië zal een snelle en heel nieuwe vorm van toetreding van die landen tot de Unie hoogst actueel kunnen worden. Dat raakt direct de aanstaande toetreding van landen als Montenegro en Albanië. Bij de nieuwe zevenjaarsbegroting is de positie van Nederland precair. De afkerige houding van het kabinet-Schoof heeft ons land weinig bondgenoten geschonken. Bovendien moet Nederland ook voor de eigen begrotingsperikelen rekenen op medewerking vanuit Brussel. Daarbij komt dat grote buur Duitsland en de Scandinavische geestverwanten binnen de Unie nu meer dan voorheen de lijn van Mario Draghi en Ursula von der Leyen waarderen. Handhaaft Nederland de klassieke vrekkige houding, dan zou het wel eens geïsoleerd kunnen komen staan. Zo'n startpositie kan Rob Jetten zich bij het begin van zijn kabinet moeilijk veroorloven. Het antwoord op Trumps vernietigende analyse van toekomst en kwaliteit van de EU en zijn voorkuren voor 'verdeel en heers' tussen individuele lidstaten kwam in Den Haag scherp aan de orde tijdens een ontmoeting met Mark Rutte’s adjunct secretaris-generaal Radmila Šekerinska. Dat een Franse minister de Amerikaanse veiligheidsstrategie een ‘brutalité ideologique’ had genoemd, zette wel de toon. Relativering kwam meteen, want had niet élke Amerikaanse president sinds Dwight Eisenhower de Europese partners gemaand hun met het Wirtschaftswunder herwonnen welvaart ook voor hun verdediging in te zetten? Dat poetste niet weg dat Donald Trump - hoe anders dan Eisenhower, Richard Nixon of Ronald Reagan - de EU als zodanig een vijandelijk fenomeen vindt en Europa ‘een stervende beschaving’ noemt. De aanvankelijke sprakeloosheid van Europese leiders was dan ook niet zo vreemd. Eén van hen doorbrak die stilte. Bondskanselier Friedrich Merz kondigde ijskoud het einde aan van de 'Pax Americana'. Trumps omhelzing van radicaal-rechtse Europese partijen liet hij niet over zijn kant gaan. De VS keren terug naar de Monroe Doctrine uit de eerste helft van de 19e eeuw. Dezelfde tijd waarnaar Alexander Doegin en Vladimir Poetin verwijzen voor hun visie op de 'Ruski Mir', het unieke Russische nationalisme, dat het land een imperium met eigen beschaving verleende dat buurlanden als vazallen of buffers mocht onderdrukken. Net als in die jaren van Klemens von Metternich en later Otto von Bismarck zint Trump met Poetin op een wereldwijde dominantie van een kerngroep van vijf wereldmachten waarin voor de EU geen plaat is. De VS, Rusland, China, India en Japan maken de dienst uit, is de Amerikaanse gedachte. Verdeel en heers is ook het motto bij...

De uitkomst van het werk van informateur Sybrand Buma is complex, iets voor fijnproevers. Hij zette in schijn een tikje achteloos het hele Binnenhof onder druk. Iedereen wilde toch tempo maken? Nou dan moet de nieuwe en voorlaatste fase op 30 januari helemaal afgerond zijn. Daarna ontvangt formateur Rob Jetten zijn kandidaat-bewindslieden. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren het Buma-debat in de Tweede Kamer en de resultaten, afspraken en dilemma's in het positiespel eromheen. En wie is de nieuwe informateur Rianne Letschert? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Letschert heeft een niet geringe opdracht gekregen van de Kamer. Maar haar profiel doet een brein en vermoeden dat niet voor één gat te vangen is. Als collegevoorzitter van de Universiteit Maastricht en voorzitter van het Nationaal Groeifonds is zij vast buitengewoon gemotiveerd, want die rollen maakten haar een van de hardst getroffenen van het beleid van Schoof. Buma's eindadvies maakt duidelijk dat de uitgestoken hand Samen aan de slag voor een sterker Nederland van Jetten en Henri Bontenbal een basisdocument is voor de vervolggesprekken met de VVD en andere fracties die willen meedenken. Een gedegen meerderheidskabinet blijft daarbij in beeld, zeker bij D66 en CDA. Wie dat blijft blokkeren laadt het odium op zich, niet te handelen in het landsbelang. Terwijl Geert Wilders als enige bij Buma had laten weten helemaal niets te zien in het document en verder parten geen zin had, toonde Rob Jetten zich in het debat over ‘Buma’ reeds minister-presidentiëel. De fractievoorzitters stelden hem zoveel vragen dat het leek alsof zijn kabinet er al was. Ideologisch en pragmatisch gaf hij zijn visitekaartje af. De VVD wilde nu aan tafel, maar bewoog zich wiebelig tussen de bluf van de voorbije weken en het besef niet meer te kunnen domineren zonder echte bondgenoten. GroenLinks-PvdA wilde geen minderheidskabinet, waardoor het nu buitenspel staat. Maar wel in het besef dat elk nieuw kabinet zonder de grootste fractie in de Eerste Kamer vrijwel niets kan uitrichten. Het CDA wil in een nieuwe politieke cultuur ‘de VVD een tweede kans te laten verdienen’. Voor de goede verstaander: reken niet op nog een vierde informateur na Letschert. Laurens Dassen van Volt schoot in de roos met nadruk op krachtige eensgezindheid van ons land in Europa tegenover Trumps haatdragende Nationale Veiligheidsstrategie ten gunste van het Kremlin. Sybrand Buma gaf schijnbaar mild een zeker zo harde boodschap mee. Formeren draait om geven, nemen, gunnen, besef van urgentie en aandacht voor de uitvoering. Rianne Letschert zal geen vrijblijvende 'tussenfase' begeleiden, waarschuwde hij. En Letschert zelf beseft de complexiteit van haar opdracht. Juist haar kwaliteiten als buitenstaander kunnen de formatie vooruit helpen, denkt Jetten. *** Verder lezen Kabinetsformatie 2025 *** Verder luisteren 547 – Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/547-knopen-doorhakken-hervormen-en-stevig-investeren-het-formatie-advies-van-jeroen-dijsselbloem-en-pieter-duisenberg 545 - Het verfijnde advies van Wouter Koolmees en de struikelpartij van Hans Wijers, die de toekomstagenda al in z'n hoofd had https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/545-het-verfijnde-advies-van-koolmees-en-de-struikelpartij-van-wijers-die-al-wist-hoe-de-toekomstagenda-moest-luiden 543 – Kabinetsformatie: Hoe verkenner Wouter Koolmees een ‘nieuw moment’ kan creëren https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/543-kabinetsformatie-hoe-verkenner-wouter-koolmees-een-nieuw-moment-kan-cre-ren 541 - De terugkeer van het politieke midden...

De belangrijkste machine ter wereld' is een huzarenstukje van ongekend vernuft, innovatieve durf en wereldwijd ondernemerschap. Wat ASML met zijn rijkgeschakeerd ecosysteem rond Brainport Eindhoven gepresteerd heeft, is indrukwekkend. En hoe die duizenden bedrijven hun kennis en toepassingen gestaag uitbouwen en zo een monopoliepositie in de meest geavanceerde industriesector bestendigen is dat niet minder. Maar de prijs daarvoor is hoog. Nederland is speelbal geworden in een nieuwe koude oorlog om de greep op die industrie en dat monopolie. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in dat wereldomspannende conflict met Diederik Baazil, die met Cagan Koc daarover een boek schreef: De belangrijkste machine ter wereld, hoe ASML verwikkeld raakte in een internationale machtsstrijd. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** In 2019 ontdekte Charles Kupperman – plaatsvervangend nationale veiligheidsadviseur in het Witte Huis van Donald Trump - dat niemand ter wereld kan wat ASML kan. Ook bondgenoot Japan niet. En dat in apparatuur van het vermaledijde Chinese Huawei - die Silicon Valley naar de kroon steeg - chips zaten van dat bedrijf in een dorp genaamd Veldhoven. Premier Mark Rutte moest daarom in juli 2019 prompt langs bij Trump. De chaos van diens beleid leidde ertoe dat pas begin 2021 onder president Joe Biden serieus onderzocht werd hoe dit zat. Jake Sullivan - Bidens 'Kissinger' - hield zijn chef op een harde lijn tegen China en Rutte moest dus buigen. Het echte verhaal van deze oorlog draait om Taiwan, niet om Veldhoven. Daar leeft Morris Chiang. Deze bejaarde geleerde heeft de geschiedenis veranderd, zegt Diederik Baazil. Chiangs bedrijf TSMC maakt 90 procent van de geavanceerde chips wereldwijd. Die kan TSMC alleen maken dankzij de techniek van partner ASML. Zijn memoires heeft hij alleen in het Chinees geschreven. Een Engelstalige versie zou te explosief zijn voor de politieke relatie met Taiwans beschermheer Amerika. In Veldhoven moest toenmalig ASML-chef Peter Wennink sinds 2019 deze koude oorlog zien te overleven. Zijn focus was helder: het bewaken en uitbouwen van het monopolie van zijn bedrijf, grote omzet en winst om te kunnen investeren in de volgende generatie hightech en politici zoveel mogelijk buiten de deur houden. Hij deed de ruitjes van het Torentje rinkelen en schoffeerde zijn gastheren in het Witte Huis. De fronten verharden zich. De Nederlandse neiging tot soloacties irriteren bondgenoten. Cruciale partners zijn Frankrijk en Duitsland – bijvoorbeeld vanwege toeleverancier par excellence Zeiss - maar ook Japan, Zuid-Korea en natuurlijk het bedreigde Taiwan. Volgens de huidige ASML-baas Charles Fouquet moet de vraag nu zijn: “Wat is goed voor Europa en dus voor Nederland?” Wie gaat het antwoord hierop formuleren? Het kabinet-Schoof en PVV-minister voor Buitenlandse Handel Reinette Klever waren in dit opzicht rampzalig. Aanstaand premier Rob Jetten zal hier 'nieuw leiderschap' moeten tonen. De confrontatie rond Nexperia is hierbij klein bier, signaleert Baazil maar vast. De ontwarring van deze geopolitieke knoop moet prioriteit nummer 1 zijn voor Jetten en zijn nieuwe kabinet. Net nu de nieuwe nationale veiligheidsstrategie van Trump de EU-bondgenoten dumpt en deals met Vladimir Poetin en Xi Jinping voorop zet. *** Verder luisteren 549 - China en Japan op ramkoers https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/549-china-en-japan-op-ramkoers 547 – Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/547-knopen-doorhakken-hervormen-en-stevig-investeren-het-formatie-advies-van-jeroen-dijsselbloem-en-pieter-duisenberg 525 –Wat Brainport Eindhoven ons leert en hoe we onze economie nóg...

Voordat hij uitzwaait als minister-president lijkt hij al vergeten. Terwijl er van leven en werk van Dick Schoof en van de resultaten veel valt te leren. Reflecties daarop zijn zinvol voor Rob Jetten en iedereen die geeft om de publieke zaak. Jaap Jansen en PG Kroeger praten hierover aan de hand van twee gloednieuwe boeken: Lamyae Aharouay & Petra de Koning – Dick Schoof en Alexander van Kessel, Wilma Borgman ea - Jaarboek Parlementaire Geschiedenis: Parlement en politiek in tijden van oorlog De biografie van Schoof is 128 bladzijden. Geen 'Thorbecke wilt het!' of 'Een slag anders' over Ruud Lubbers. Gelet op zijn palmares als premier niet onbegrijpelijk. Maar in Schoof had wel degelijk een uitvoerig en indringend boek gezeten indien hij nimmer premier geworden was. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** De man die zo'n 40 jaar in het Haagse bestuur een rijkgeschakeerde loopbaan kende, had een waarschijnlijk zeer fascinerende biografie verdiend van 'ambtelijk fikser' gedurende decennia waarin Den Haag en de departementen en zbo's diepgaand veranderden. Schoofs lessen, crises, aanpak, belevenissen en visie op bewindslieden, premiers en collega's hier en elders hadden voor bestuurskundigen verplichte kost kunnen zijn. Zijn eerste functie op Onderwijs en Wetenschappen was al leerzaam. Hoe hij als groeibriljant bij een doorgewinterd en gul leermeester gelanceerd werd. Later, bij minister Ivo Opstelten op Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, werd zijn capaciteit als fikser en troubleshooter het kenmerk dat hem op de ambtelijke roltrap omhoog zette. Toch ging het mis toen hij zijn droombaan sectretaris-generaal van Defensie niet kreeg. Daar was meer vereist dan een fikser en zijn imago van 'lachende moordenaar' bij het reorganiseren van ambtelijke diensten past ook niet erg bij de missie van dat ministerie. Als NCTV en AIVD-baas kwam Schoof in de kring rond Mark Rutte. Diens afkeer van 'visie' in combinatie met waardering voor dienstbaarheid gaven Schoof vleugels. De vraag van Geert Wilders of hij premier wilde worden was overrompelend, maar wat het meest opvalt is hoe luchthartig hij die beantwoordde. Te laat merkte hij daarom dat de vier fractieleiders van de coalitie hem hadden belazerd in hun wanhopige zoektocht naar een bereidwillige kandidaat. Al bij de regeringsverklaring werd hij door Wilders en Pieter Omtzigt vernederd. En – onthullend in het boek van Aharouay en De Koning - ambtelijk AZ was verbijsterd: "Alles gaat he-le-maal mis." Als premier had hij één moment waarop hij werkelijk het verschil had kunnen maken. Dat betrof het thema dat hem in zijn eerdere loopbaan rond MH17 had geleerd 'het kan zomaar voorbij zijn': Oekraïne. In een fel Tweede-Kamerdebat lieten PVV en BBB blijken niet gediend te zijn van een soevereine lijn van de premier in Europees overleg. Uiteindelijk zwichtte hij voor die twee partijen en NSC, opgejaagd door JA21. Pikant nu we weten wie waarschijnlijk Schoofs opvolger wordt: één fractieleider uitte zich toen erkentelijk en onder de indruk van Schoofs moment van principiële volharding. Rob Jetten. Maar ook dat mocht niet helpen. De dunne biografie biedt wel een inzicht in diepere oorzaken van Schoofs onhandige en soms de Kamer irriterende wijze van communiceren. Hij kon als scholier niet goed spellen en is nog steeds beperkt taalvaardig. Zijn favoriete boek is Guust Flater. *** Verder luisteren Dick Schoofs premierschap 428 – Dick Schoof, de 'premier van buiten', is de ultieme insider https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/9488f43f-1ea4-49b9-b223-b42dac778d26 438 –Het nieuwe kabinet als kleuterklas. De koning kun je niet spelen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/d98180ef-659e-4273-a0b1-56bb9c8e23aa 448 - Premier zonder...

Een slaande ruzie tussen de nieuwe premier van Japan Sanae Takaichi 高市 早苗 en het Chinese bewind van Xi Jinping zet een oud conflict op scherp. Dit raakt niet alleen de machtsverhouding in Oost-Azië, maar meteen ook de rol van de Verenigde Staten in de Stille Oceaan en die van Rusland in zijn eigen verre oosten. En omdat het uiteindelijk draait om het eiland Taiwan, raakt het ook de Europese Unie. En bovenal Nederland, als thuisbasis van ASML. Jaap Jansen en PG Kroeger diepen drie vragen uit: -Waarom provoceerde premier Takaichi meteen bij haar aantreden de grote buur? En waarom reageerde Trump, die 'groot respect' voor haar heeft, zo afhoudend? -Waarom sloeg Xi zo fel terug? -Welke diepe historische gevoeligheden, herinneringen en angsten maken deze explosie even begrijpelijk als riskant? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Het Japanse pacifisme is een recent verschijnsel. Het werd het land na 1945 opgelegd door president Harry Truman als prijs voor de terugkeer onder de 'fatsoenlijke naties'. Maar in 1972 kwam de 'Nixon Shokku'. De opening naar China door Richard Nixon leek Japan in de kou te zetten en dwong tot herijking van de geopolitieke strategie. Premier Shinzo Abe zette de deur open naar 'zelfverdediging' als agressievere houding en stelde: “Een noodsituatie rond Taiwan is een noodtoestand voor Japan." Dat zijn protegee Takaichi dit herhaalde toen zij Taiwan bezocht, alarmeerde Beijing. Haar coalitie werd direct vanuit China onder druk gezet. Maar dit gaf haar populariteit alleen maar een impuls. Het lijkt erop dat het Chinese bewind hier ook een onverwachte kans zag. Een overleg met een hoge ambtenaar uit Tokyo werd theatraal in scène gezet om hevige nationalistische en historische affecten op te jagen. Zowel militair als cultureel werd Japan in de ban gedaan. Popconcerten van JO1 werden geschrapt, toerisme opgeschort. Een herhaling van massale anti-Japan demonstraties van 2010 dreigde. De Japanse premier probeerde meteen te sussen. Xi Jinping kan deze opwinding goed gebruiken. Hij laat het volk stoom afblazen nu hij zijn nieuwe vijfjarenplan inluidt waarin hightech prioriteit heeft maar het platteland en de middenklasse moeten inleveren. En door Japan aan te pakken terwijl Trump hem schijnbaar bijvalt, laat hij Taiwan voelen dat het eiland nog verder in het isolement gedreven wordt. Deze harde aanpak is in China niet zonder reden populair. Japan overtrof na 1870 de grote buur als nieuwe, moderne wereldmacht en veroverde Taiwan en Korea. Sleutelfiguur in deze razendsnelle ontwikkeling was keizer Meiji 明治天皇 die zijn land opengooide naar het Westen als een soort Thorbecke of Deng Xiaoping van zijn tijd. De gruwelen van Japanse agressie in China na 1930 en Mao's militaire triomf over Japan drukken een zwaar stempel op de relaties. Ten diepste is China nog steeds bevreesd voor een ambitieus Japan. Dat premier Takaichi zich als een soort beschermvrouwe van Taiwan zou profileren raakt een open zenuw. Maar tegelijkertijd kan Xi dat eiland laten nu voelen hoe alleen het staat. Het kan zich maar beter in de open armen van China storten. Zijn droom van een 'vreedzame hereniging' naar het model van Dengs greep naar Hong Kong kan zo dichterbij komen. Hij zou dan de voltooier zijn van de nationale eenheid en als heerser voorgoed de gelijke worden van Mao en Deng. *** Verder luisteren 458 - De gedroomde nieuwe wereldorde van Poetin en Xi https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7e62cdac-bdb9-450c-af23-a7f974ec3e42 453 – 75 jaar Volksrepubliek China, waar is het feestje? https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/2268a339-e0ca-4d2a-85bd-2ec5c4b6a1ca 24 - Ties Dams over China's nieuwe keizer Xi Jinping...

Europa en Oekraïne staren naar een ‘vredesplan' dat twee vastgoedmaatjes van Vladimir Poetin en Donald Trump hebben opgesteld. Ongeloof is hun deel. Intussen lekten telefoongesprekken van die bemiddelaars uit, waaruit blijkt dat Trumps gezant Steve Witkoff het Kremlin adviseerde hoe de president te vleien en manipuleren. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren de situatie in het licht van actualiteit en historie. Poetin wil - net als Jozef Stalin tegenover Franklin D. Roosevelt en Leonid Brezjnev tegenover Richard Nixon - erkend worden als een gelijkwaardig wereldheerser. Te meer nu zijn oorlog geen triomf werd en China Rusland meer en meer als vazal behandelt. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Trump moet een 'vrede' realiseren die Poetin als winnaar etaleert, omdat hij alleen zo het Kremlin kan afsplitsen van Beijing en een deal met Xi Jinping over hun invloedssferen kan regelen. Europa, Gaza en Kyiv zijn alleen maar lastige obstakels voor die geopolitieke ambitie. Dat is de reden waarom de 28 punten van het vredesplan nog het meest lijken op het Verdrag van Versailles, met Oekraïne in de rol van het verslagen Duitsland. Trump vindt Volodymyr Zelensky toch al ondankbaar, dus zetten Witkoff, JD Vance en hij in op een overeenkomst die Poetin comfort geeft. Elementen als de afsplitsing van grensprovincies, halvering van de strijdkrachten, economische exploitatie van grondstoffen, decennia van financieel-economische slavernij en een bewust politiek-diplomatiek isolement moesten 1919 Duitsland breken en worden nu Oekraïne opgelegd. Zelfs wordt gedicteerd waarin Kyiv als toekomstig EU-lid wel of niet mag participeren, zodat ook de soevereiniteit van de EU en haar lidstaten aan Poetins welgevallen onderworpen zou worden. Eén detail is veelzeggend. De Russische taal en Orthodoxe Kerk moeten 'in ere hersteld' worden. Poetin grijpt weer terug op zijn beruchte speech van februari 2022, waarin hij het bestaan van Oekraïne als natie, als volk en cultuur ontkende. Het land moet zich cultureel weer onderwerpen aan het Kremlin en patriarch Kirill, kortom. Hij is de winnaar van deze oorlog. Deze eis grijpt terug naar de oorsprong van de oosterse orthodoxie. In 325 - precies nu groots herdacht, ook door Leo XIV - zat keizer Constantijn de Grote het eerste wereldwijde concilie voor. Met die rol begon het Cesaropapisme waarin de keizer zowel wereldlijk heerser als spiritueel hoofd van zijn imperium was. De historie van die traditie voert ons langs de grandioze Hagia Sophia, via de eerste kathedraal in Kyiv in 1011 en de opkomst van Moskou na het eind van het Mongoolse wereldrijk. De tsaar - ceasar - vereenzelvigde zich ook daar met wereldlijke én spirituele dominantie. Peter de Grote wilde modernere heerschappij en vervolgde bruut de vrome oudgelovigen. Catharina de Grote sloot een politiek compromis met de patriarch, zodat zij - als 'matushka', moerder van het volk - haar verlichte despotie kon doorzetten. Poetins rolmodel, tsaar Nicolaas I, gaf dat cesaropapisme repressieve ideologische en romantisch-nationalistische scherpte. Na de revolutie van 1917 waren de vervolgingen hard, totdat Stalin in 1941 de kerk nodig had als bron van nationale aanmoediging tegen Hitlers Wehrmacht. Om te overleven boog de patriarch opnieuw. Poetin heeft zich dit model eigen gemaakt. Een triomf over Oekraïne via Trump zou bewijzen dat hij een ware tsaar is die de joodse president, de westerse jeugd en de afgesplitste kerk van dat land weet te onderwerpen. Met de zegen van patriarch Kirill. *** Verder luisteren 253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/2b612355-44ba-44d2-a02d-f2ad719fe23b 522 - Zeven zomerboeken (oa over Sergey...

D66 en CDA schrijven aan hun toekomstagenda. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken naar die toekomst, de kansen, zorgen, vernieuwingen en sterke kanten van ons land in de komende decennia. Dat doen ze in deze aflevering samen met Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg en oud-minister van Financiën, nu burgemeester van Eindhoven Jeroen Dijsselbloem. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Ben je op zoek naar een geweldig matras? Ga naar mattsleeps.com, en gebruik de kortingcode bronnen voor een extra verrassing korting bovenop de huidige acties bij Matt Sleeps! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Pieter Duisenberg is kritisch op de staat van ’s Rijks financiën. Het kabinet-Schoof laat een ‘niet-complete begroting’ na. "De spreadsheets kloppen, maar ontsporing dreigt op termijn." En verantwoording van de belastinginkomsten en hun grondslag krijgt het parlement eigenlijk nooit. Hij valt oud-staatssecretaris Marnix van Rij – te gast in aflevering 546 - nadrukkelijk bij: pak in de formatie meteen de sanering van de fiscale regelingen aan. Daarmee is zo'n €35 miljard 'vrij te spelen'. Jeroen Dijsselbloem hoopt dat de nieuwe generatie leiders aan het Binnenhof ‘zin heeft in hervormingen’. "Die €35 miljard, dat moet je zeker doen. Werk er direct samen aan, die eruit te peuren. Dat ontlast meteen ook de Belastingdienst." Hij valt informateur Sybrand Buma bij, dat aandacht voor de uitvoerbaarheid van Haagse regels cruciaal is. Beiden zijn kritisch over het recente beleid. "Er is ingezet op consumptie, niet op de noodzakelijke investeringen waarop IMF, Europese Unie en het rapport-Draghi aandringen," stelt Duisenberg. Volgens Dijsselbloem kloppen de cijfers van de begroting wel en lijkt het of ons land er goed voor staat, maar de productiviteitsgroei stagneert en het onderwijsniveau zakt gestaag terwijl andere landen indrukwekkende verbeteringen laten zien. "We hebben ooit in Europa afgesproken dat we 3 procent van het bnp aan R&D moeten besteden. We halen nauwelijks 2 procent. Onze buurlanden presteren hier fors beter." Hij pleit voor een langdurig investeringsoffensief, waarbij consumptieve 'koopkracht-gerelateerde' uitgaven door het kabinet in de hand gehouden worden. Bitter noteert hij dat lange termijn investeringen zijn weggesneden, bijvoorbeeld om de benzineaccijns wat langer laag te houden. “De Nederlandse staatsschuld is maar 45 procent van het bruto nationaal product. Dat is laag, daar zit ruimte in. We mogen van Europa naar 60. Duitsland zit op 80. Je kunt met mij een goed gesprek voeren: moeten wij ook niet naar 80 procent. Het verdienvermogen van de Nederlandse economie raakt snel achterop als er niet drastisch geïnvesteerd wordt. Gerichte lange termijn investeringen in kennis, onderwijskwaliteit, infrastructuur wakkert groene groei aan. Dat verhoogt onze welvaart en houdt de voorzieningen op peil. Tegelijkertijd moeten dan wel andere uitgaven, zoals de zorgkosten, goed in de hand gehouden worden." Volgens de Rekenkamerpresident heeft Nederland de afgelopen jaren ‘teveel ingezet op consumptie en niet op investeringen’: “Dan ga je steeds verder achteruit. We hebben in Nederland vijf of tien operaties-Beethoven nodig. Of wat Thorbecke al deed: vijf of tien Nieuwe Waterwegen.” Dijsselbloem vindt dat een nieuw kabinet op korte termijn de energiebelasting voor het bedrijven omlaag moet brengen naar het niveau van Duitsland. Bedrijven kunnen internationaal anders niet goed concurreren. De oud-minister van Financiën hoopt op een hervormingsgezind meederheidskabinet waaraan ook zijn eigen partij GroenLinks-PvdA deelneemt. Hij begrijpt niet waarom de VVD regeren met GroenLinks-PvdA uitsluit. “Sommige van de meest succesvolle kabinetten waren met VVD en PvdA.” Duisenberg, lid van de VVD, wil zich niet mengen in de politieke keuze van zijn...

Marnix van Rij heeft een hele loopbaan in politiek en bestuur achter de rug. Raadslid, wethouder, CDA-partijvoorzitter, Eerste-Kamerlid, nog een keer partijvoorzitter ad interim, staatssecretaris fiscaliteit en Belastingdienst in Rutte IV en nu plaatsvervangend bewindvoerder bij het IMF in Washington. Zijn nieuwe boek Reflecties van een politieke optimist gaat over de voorbije vijf jaar en de vele perikelen die hij in die partij en dat kabinet van zeer dichtbij meemaakte. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem over de lessen uit die troebelen en de mensen en momenten die daarvoor bepalend waren. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Begin 2021 viel hij in als CDA-voorzitter nadat Rutger Ploum de verantwoordelijkheid voor de missers in de verkiezingscampagne op zich had genomen. Een verlies van 19 naar 15 zetels bleek nog het minste pijnpunt. Van Rij ontdekte dat de partijtop en de organisatie overladen waren met een hele stapel conflicten, frustraties en pijnpunten. Het leiderschap van Wopke Hoekstra was aangeslagen, bewindslieden communiceerden niet meer met elkaar, Mona Keijzer werd door Mark Rutte zelfs ontslagen. De achterban roerde zich, niet in het minst de mensen en afdelingen die zich vooral thuis voelden bij Pieter Omtzigt. Maar die was overspannen afgehaakt, hield hof in Enschede en richtte uiteindelijk een eigen partij op. In retrospectief ziet Van Rij dat Omtzigt zijn partij gijzelde door vaag te blijven over zijn intenties, zijn mate van loyaliteit en de behoefte om zijn gekwetste gemoed te laten strelen. Daarbij merkte hij dat Omtzigt niet was wie hij meende te zijn. Bij hem was sprake was van een radicalisering waarin hij ontkoppeld raakte van de christendemocratie. Ook Van Rij slaagde er niet in een dialoog zonder wantrouwen te laten ontstaan - ook al omdat Omtzigt zich ondanks zijn slechte toestand in hoge mate bleef mengen in het Haagse en interne CDA-debat. Toen uit zijn kring van medestanders een geheim evaluatiedocument gelekt werd, was zijn rol uitgespeeld, ondanks alle pogingen hem 'bij de club te houden'. Terugblikkend stelt Van Rij dat het vertrek van Omtzigt – en ook van Mona Keijzer, die naar BBB overstapte – uiteindelijk bevrijdend werkte. Een nieuwe generatie met een eigentijds wereldbeeld kon het CDA nu nieuw perspectief geven. Terwijl hij in Rutte IV als staatssecretaris zijn handen vol had, werd hij in de kabinetsformatie van 2023-2024 juist door Omtzigt en diens NSC intensief geraadpleegd. Geert Wilders polste hem daarop als informateur, om Ronald Plasterk op te volgen. Van Rij vond Plasterks werkwijze ‘onzuiver’ en de uitkomst tamelijk funest. Niettemin werd hij door NSC alvast gepolst of hij niet zou willen aanblijven op Financiën, gelet op de grote problemen daar en de afhandeling van de toeslagenellende. Hij zei niet meteen nee, zo blijkt. In de volgende fase van de kabinetsformatie tussen PVV, VVD, NSC en BBB werd het nog gekker. Omtzigt nodigde Van Rij uit voor een gesprek en vertelde ‘dat dit een dag zou worden die ik nooit zou vergeten’. Want nadat Plasterk zich wegens een integriteitskwestie onmogelijk had gemaakt, zou Wilders hem gaan polsen voor het premierschap. Hoewel de nieuwe CDA-leider Henri Bontenbal helder had gesteld geen CDA'ers in het nieuwe kabinet te willen zien, ging Van Rij toch praten. Het gesprek met formateur Richard van Zwol en de vier fractieleiders duurde een uur. Duidelijk werd dat een premier van buiten de coalitie meer een etalagepop zou worden dan een leider. Het hoofdlijnenakkoord was bovendien zo anti-Europees dat Van Rij daar toch wel buikpijn van kreeg. En: “Als democraat vond ik dat Wilders zélf premier had moeten worden." Toen werd het Dick Schoof, de laatste in het rijtje potentiële premiers. Voor de huidige...

De Kamer voerde een boeiend debat over het vlijmscherpe en tegelijk verfijnde advies van verkenner Wouter Koolmees. Uit dat debat werd verrassend veel helder, al werd dat nogal overschaduwd door de lotgevallen van informateur Hans Wijers. Jaap Jansen en PG Kroeger vertellen hoe het Koolmees lukte een weg te banen en wat er nu gaat gebeuren. En: het geheim van Sybrand Buma. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Koolmees nam de Kamer bij de hand als een gids over een lastige bergpas langs allerlei ravijnen. Het einddoel noemde hij 'een stabiel kabinet', 'keuzes en oplossingen verhelderen' en 'tempo maken'. Hij legde Dilan Yesilgöz fijntjes uit waar zij mis zat en waarom zijn conclusie - D66 en CDA samen aan de slag - lucide was. Dat de Kamer elke motie afwees die zijn werk wilde amenderen, bewees dat hij blijkbaar nogal had overtuigd. Hij noemde de beoogde uitkomst een 'pacificatie' bij de grote, hardnekkige politieke dilemma's die politiek en bestuur al jaren verlammen. Rob Jetten moet een Pieter Cort van der Linden worden, is de niet geringe uitdaging door de verkenner. De D66-leider gaf met CDA-voorman Henri Bontenbal aan dit aan te durven. Juist ook omdát ze ideologisch duidelijk verschillen. De VVD moest meemaken dat ze met lege handen en gemarginaliseerd langs de zijlijn is gezet. Bovendien met het risico dat in de informatiefase de wrakstukken van de Schoof-coalitie finaal exploderen. Een onbeheerste eruptie van Caroline van der Plas maakte dit in het debat onverwacht voelbaar. Opmerkelijk was hoe Jesse Klaver zich vlekkeloos gouvernementeel opstelde en hoe Bontenbal een draai om de oren van Koolmees braaf incasseerde. Hij kreeg immers op zijn profiel van 'man van het democratisch ethos' en 'betere cultuur' volledig zijn zin van Koolmees. De onderhandelaars van D66 en CDA kunnen aan de slag. Inhoud voorop bij grote thema's en grote lijnen ook van begrotingsbeleid en lange-termijn investeringen. Heel belangrijk is daarbij een klein zinnetje over 'de uitgangspunten voor de vorming van een kabinet'. Want daarin is besloten hoe wel degelijk nog voor kerstmis een kabinet op het bordes zou geraken. De rol van informateur Buma wordt daarmee essentieel. D66 moet slikken dat partner CDA onverwacht het hele proces kan sturen en domineren. Al direct bij aantreden gaf de oud CDA-leider zijn visitekaartje af als wetgevingskenner en man van het openbaar bestuur. Hij benadrukte dat de agenda van D66 en CDA direct kritisch getoetst moet worden op uitvoerbaarheid. Buma is trouwens niet typisch iemand van 'het nieuwe CDA van Bontenbal'. Hij was vele jaren vooral de chef van diens secondant Bart van den Brink in een eerdere versie van hun partij. Hij is als Fries aristocraat en burgemeester een man van 'de regio', een bewust ander accent dan dat bij D66. Het geheim van zijn aanpak? Zijn fameuze 'Bumor'. Een Brits soort ironie die zo droog is dat je er het beste iets bij kan drinken. Niettemin is het jammer dat Wijers het veld moest ruimen. Die had al in zijn hoofd hoe de toekomstagenda moest luiden. *** Verder lezen Kabinetsforrmatie 2025 *** Verder kijken Netwerk over minister Hans Wijers van D66 (1997) Toespraak Hans Wijers tot D66-congres in 2010 *** Verder luisteren 543 – Kabinetsformatie: Hoe verkenner Wouter Koolmees een ‘nieuw moment’ kan creëren 541 - De terugkeer van het politieke midden 540 - Verkiezingscampagne 2025: waar het veel te weinig over ging 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd 261 - Mariëtte Hamer en de kunst van het voorzitten - een masterclass 209 - Kabinetsformatie 2021: Hamer houdt stug vol 179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief...

De Argentijnse president Javier Milei. Op rechts is hij cult. Donald Trump stopt hem miljarden toe. Elon Musk, de Duitse FDP en in Nederland JA21 vinden hem een held. Lex Hoogduins hulde voor zijn kettingzaag is voor Dilan Yesilgöz inspiratie voor een nieuw kabinet. Javier Milei voert een wild experiment uit met zijn land. Het eerste wat hij doet is acht van de vijftien ministeries schrappen. Argentinië ziet blijkbaar geen andere weg. Bij tussentijdse verkiezingen groeide de steun in het Argentijnse parlement. Wat is dat voor land en beleid, vragen Jaap Jansen en PG Kroeger zich af. Hoe konden jaren van grote bloei al een eeuw geleden in economische ellende wegzinken waar het land nooit meer echt uitgekomen is? En waarom beveelt Dilan Yeşilgöz het land van Máxima en Nicolás Keenan aan Nederland aan? *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** De band van het land aan de Rio de la Plata met Europa en Nederland ontstond toen Spanjaarden direct na 1500 die grote riviermonding ontdekten en koloniseerden. In de eeuwen nadien ontwikkelde zich daar een kolonie met een opvallend eigen karakter. Nauwelijks import van slavernij, een dominerende overheid in nijverheid en de handel, grote vrees voor en afkeer van rivaal Brazilië en opmerkelijk nauwe culturele en commerciële banden met het Britse Rijk. De 19e eeuw maakte van Argentinië een land van burgeroorlogen, machismo van caudillos, gauchos en grondgrootbezitters, liberale vernieuwingen en zelfs een eigen Thorbecke, Juan Bautista Alberdi. Hij zag een 'nationaal project' voor zich van expansie en bloei door openheid naar massale, ongeremde arbeidsmigratie uit Europa. Na 1860 kwamen vele miljoenen uit Italië, Spanje, Midden-Oosten en vervolgde joodse gemeenschappen in Rusland en Polen. Hun economisch succes was tussen 1880 en 1930 adembenemend. Superkampioen export werd Argentinië en Europa en Amerika smulden van het vlees, graan en sojaproducten uit de pampas. Rond 1900 was het land zo welvarend als de Britten en Duitsers, het ging er beter dan in Nederland. Die eenzijdige oriëntatie begon na 1920 problematisch te worden. De depressie van 1929 sloeg hard toe. Stagnerende welvaart en verdwenen perspectief destabiliseerden het land en de politieke cultuur van caudillo's ging domineren. Coups door generaals en hun populistische beloften waren aan de orde van de dag. Legendarisch werd Juan Peron met zijn vereerde Evita. Argentinië nam een afslag die Europa na 1945 wist te vermijden. De jaren na 1973 werden een catastrofe. De welvaart kelderde met 20%. Een 'smerige oorlog', AAA-doodseskaders van het 'Nationaal Reorganisatie Proces' en corruptie van de militairen deden hun bewind ten onder gaan, met behulp van de stoere Margaret Thatcher. Sinds 1983 kent het land een serie van presidenten die met grote plannen als een soort wonderdokters de neergang zouden keren en oude glorie en welvaart herstellen. In werkelijkheid moest het IMF keer op keer komen saneren, werd de ene nationale munt vervangen door de andere, wisselden nationalisaties en privatiseringsgolven elkaar af en werd manipulatie van monetair verkeer een endemische bron van corruptie en zwarte economie. Javier Milei is dan ook geenszins een verrassende president, eerder de zoveelste en wanhopigste in een reeks van populisten. Zijn luidruchtige pretenties van sanering en de facto uitverkoop aan Trumps miljarden om de situatie te redden, passen helemaal in dat patroon. Wie zijn beleid als ideaal model zou willen promoten voor een hoogontwikkeld EU-land van Brainport Eindhoven, Wageningen, Leiden BioScience en wereldwijd opererende logistiek en zeehavens heeft toch iets uit te leggen. *** Verder luisteren 489 – Trump, Musk en de aanval op de privacy 481 - Donald Trumps nieuwe idool William McKinley, ‘de...

Het politieke stof daalt neer. Hoe nu verder? Wie likt welke wonden? Wie is in staat van ontkenning? Wie rouwen? Wie knijpt zich elke ochtend nog steeds even in de arm? De kabinetsformatie is begonnen! Verkenner Wouter Koolmees wil na de verkiezingen een ‘nieuw moment’ creëren. Een dat moet zorgen dat oude, pijnlijke en onzekere momenten plaats gaan maken voor fris momentum. Nieuwe daadkracht is dan geen 'kiezersbedrog' overigens. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken naar de actuele stand van zaken, mede in het licht van lessen uit voorgaande verkenningen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Sanquin. Help mee aan de bloedvoorziening in Nederland en word bloeddonor En met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** De kunst is dat een verkenner zichzelf niet presenteert als een 'Ersatz-Juliana', maar vooral de juiste vragen stelt aan de juiste fractieleiders op het juiste moment. Koolmees zal willen vaststellen hoe diep de wanhoop is op links, hoeveel mandaat GroenLinks-PvdA-aanvoerder Jesse Klaver en ook VVD-leider Dilan Yesilgöz nu echt hebben, wat kandidaat-premier Rob Jetten (D66) precies wil en hoezeer hij daarbij kan rekenen op het CDA van Henri Bontenbal en tegen welke prijs. Jaap en PG schetsen ook hoe nuttig in deze fase buiten de camera’s om, voldongen feiten gemaakt kunnen worden. D66 heeft met 26 zetels geen dominante positie. Als duo met het CDA heeft D66 een stevig blok in de formatie. Gunnen deze twee partijen elkaar comfort op inhoud, profiel en bemensing van een komend kabinet, dan is veel mogelijk. Informateur Mariëtte Hamer deed in 2021 voor hoe dat kan. Zij liet Rob Jetten en Sophie Hermans een conceptstuk opstellen als basis voor een breed gedragen program. Zo'n stuk zouden D66 en CDA - die beide benadrukken ‘vanuit de inhoud’ te werk willen gaan - nu samen kunnen opstellen. Met de keuzes en thema's die de ambitie voor de lange termijn helder aangeven als belangrijke voorwaarde voor een stabiel kabinet. De komende informateur kan daarmee zowel VVD als GroenLinks-PvdA uitdagen zich daartoe te verhouden. Of juist twee informateurs: één uit VVD en één uit GroenLinks-PvdA. Met een akkoord op inhoud. En wie dan breekt betaalt, met de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart in het vooruitzicht. Formateur Jetten rondt dit werk dan af en stelt na kerstmis met de nieuwe ministerploeg het nader in te vullen regeerprogram vast. Het kan wél. Sterker uit de storm. Een nieuwe start voor Nederland. Bouwen op vertrouwen. Jetten en zijn ploeg kunnen dan met een dynamisch pakket aan de slag, waarbij 2026 geen verloren jaar hoeft te zijn voor de rijksbegroting. in plaats van nog meer Haags getreuzel en Schoofiaanse stilstand gaat de campagne voor de raadsverkiezingen dan van start met optimisme en goede zin. *** Verder luisteren 541 - De terugkeer van het politieke midden 540 - Verkiezingscampagne 2025: waar het veel te weinig over ging 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd 427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben 536 - Het Grote Energie Verkiezingsdebat 533 – Een nieuw belastingstelsel. Leuker kunnen we het niet maken, eenvoudiger wel 379 - Migratie: het werkelijke verhaal 261 - Mariëtte Hamer en de kunst van het voorzitten - een masterclass 209 - Kabinetsformatie 2021: Hamer houdt stug vol 179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren 125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisis *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:20:35 – Deel 2 00:39:28 – Deel 3 01:00:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zijn bijzondere dagen. Koning Juan Carlos publiceert bittere memoires. Het Spaanse volk herdenkt de dood van dictator Francisco Franco en de troonsbestijging van die jonge prins – nu 50 jaar geleden. En staat stil bij het mirakel van democratisering, economische bloei en politieke impact in Europa. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de bloederige, soms wanhopige historie van de tirannieke Franco-jaren. Maar ook in de verrassende en opportunistische kanten van de wrede generaal en de onverwachte aspecten van zijn repressief bewind. De ruzie over het volkslied, de promotie van de Flamenco en de snelle onttakeling van zijn dictatuur. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Stuur ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Francisco Franco (1892-1975) was door en door soldaat. Hield zonder scrupules huis in de koloniën, kreeg hoge rangen en werd door de linkse regering van nieuwe republiek opzij gezet. Hij steunde een staatsgreep die mislukte en ertoe leidde dat hij als enige topmilitair overbleef om een burgeroorlog daarna uit te vechten. Die won hij in drie jaar dankzij steun van Benito Mussolini en Adolf Hitler en de funeste verdeeldheid van zijn opponenten. Als overwinnaar ging hij beestachtig tekeer. 'De Witte Terreur' vermoordde ruim 300.000 mensen en waarschijnlijk meer. Nog altijd worden massagraven gevonden en herleeft de angst, de wanhoop en het verdriet van die jaren. Franco's bewind was repressief en hij regeerde als een potentaat zonder grondwet, staatsstructuur of parlement - feitelijk bij decreet. Maar was hij een fascist pur sang? De historici debatteren daar nog steeds over. Van huis uit reactionair-katholiek was hij allesbehalve democraat. Evenmin was hij vies van complottheorieën over bolsjewieken, vrijmetselaars, joden en links die het ware Spanje volgens hem ondermijnden. De steun van Hitler en Mussolini tijdens de Burgeroorlog incasseerde hij moeiteloos, maar erg veel dankbaarheid hoefden zij niet te verwachten. Franco voerde een bewust ondoorzichtige politiek, waardoor hij iedereen op afstand hield. Churchill en Roosevelt knuffelden hem opportunistisch, Hitler wantrouwde hem diep. Na de oorlog verzette hij de bakens. Hij herstelde de monarchie zonder een koning op de troon te zetten, liet zich propagandistisch vieren als redder van vluchtelingen en joden en legde een grondwet op die zijn almacht bezegelde. Probleem was wel het dreigend bankroet en de schrijnende armoede. Economische hervormingen kostten tijd, maar na 1959 werd Spanje vele jaren groeikampioen van de wereld, samen met Japan. Repressie, massale emigratie - feitelijk 'export van menselijk kapitaal' - en economische bloei ondermijnden uiteindelijk het regime. Franco moest de teugels loslaten, ook vanwege ouderdomsziekten. Achter zijn rug werd een snelle transitie naar een eigentijds, Europees en democratisch bewind ontworpen. Zijn dood in 1975 viel samen met het eind van de dictatuur in Portugal en Griekenland en gaf een enorme impuls aan de democratisering van Zuid-Europa. Juan Carlos maakte daarbij als koning veel tempo. De technocraat Adolfo Suarez werd de Thorbecke van Spanje. De inzet en prestaties van deze eerste vrije premier maakten hem een icoon van democratie en vernieuwing. Zonder Juan Carlos en Suarez was de vreedzame transitie waarschijnlijk veel minder succesvol verlopen. *** Verder kijken Franco probeert Engels te spreken (1936) Franco dankt andere landen voor steun in de Spaanse burgeroorlog (1937) Het leven van Franco De laatste toespraak van Franco (1975) Jarcha - Libertad Sin Ira (1977) *** Verder luisteren 355 - 2023: modern en succesvol Spanje wordt EU-voorzitter en houdt verkiezingen 312 - Schurend verleden - over cancelculture, politiek en geschiedenis (en Spaanse pijn) 311 - De wereld volgens Simon Sebag Montefiore (over de...

De uitslag van de Kamerverkiezingen zal nog jaren bestudeerd worden. Een eerste analyse van cijfers, trends en diepere achtergronden door Jaap Jansen en PG Kroeger. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken subiet contact! *** 1) GroenLinks-PvdA was vooral bezig alsnog de campagne van 2023 te winnen. En miskende hoezeer hun fusie geen nieuw elan maar de ego’s van partijdiva's uit het verleden bediende. Het werd geen ‘1977’: hoewel ‘klein links’ zware klappen kreeg. We voelen mee met Frans Timmermans. 2) D66 won dankzij de 'anti-Kaag'-campagne van Rob Jetten. Hij deed ongeveer alles wat zij zou verafschuwen. De opvolger van teflon-Rutte, met desnoods een leugentje. Zo maakte hij zich de tolk van het positivisme van ‘de constructieve krachten' en het echte contrast van Schoof en Wilders. 3) De VVD verloor sinds 2012 voortdurend en halveerde vanaf Ruttes toenmalige triomf. Dilan Yesilgöz verloor ook nu weer bijna 10% van haar aanhang. Het dansje van Dilan kan niet verhullen dat zij een horrorscenario is binnengestapt. Buigen of breken. 4) De PVV had een overzichtelijke avond. Anderen waren de schuldigen. Voor Schoofs ongekend falen of fascistische AI-campagnes droeg Geert Wilders geen enkele verantwoordelijkheid, uiteraard. Hij verheugt zich op zijn vertrouwde rol als oppositieleider. 5) Voor het CDA was het ten diepste net zo overzichtelijk. Het kon écht anders. Bijna vier keer zo groot worden schrijft parlementaire historie. Van rouwbeklag naar feestzaal - in twee jaar. Henri Bontenbal kan nu sereen bouwen op een stevig fundament. Hij weet zich 'incontournable' voor Jetten die de kleinste grootste partij ooit aanvoert. 6) Er zijn nog meer boeiende lessen. Hoe de SP al jaren zwaar overschat is. Hoe NSC zelfs in Enschede niet genoeg stemmen verwierf om ook maar één zetel te behouden. Hoe Volt opgeslokt werd en Aant Jelle Soepboer flopte. Hoe Diederik Boomsma als enige NSC'er overleefde en Mona Keijzer de grootste verliezer werd. Waarom we zowel Joeri Pool as Marieke Koekoek zullen missen. En hoe Nederland geleid zal worden door twee Nederlands-Argentijnse paren! *** Verder luisteren 538 - Verkiezingscampagne 2025: de bel voor de laatste ronde https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/538-verkiezingscampagne-2025-de-bel-voor-de-laatste-ronde 517 - Na de champagne de campagne https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/a98527fb-b8fb-49cb-a102-fab43ff3185f 536 - Het Grote Energie Verkiezingsdebat https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/536-het-grote-energie-verkiezingsdebat 532 – GroenLinks-PvdA: het glibberige pad naar één partij https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/532-groenlinks-pvda-het-glibberige-pad-naar-n-partij 529 – Schoten voor de boeg in de verkiezingscampagne https://vriendvandeshow.nl/bb/episodes/529-schoten-voor-de-boeg 524 - Met een wrakhoutkabinet naar de verkiezingen https://vriendvandeshow.nl/bb/episodes/524-met-een-wrakhoutkabinet-naar-de-verkiezingen 521 - Hoe saaier de politiek, hoe gelukkiger het land https://vriendvandeshow.nl/bb/episodes/521-hoe-saaier-de-politiek-hoe-gelukkiger-het-land 514 – De 'andere waarheid' na Schoof https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/ad370858-1ae4-447b-8d4b-1bcf7bc33ac2 509 - Het verdriet van Geert Milders https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/07517a5c-fcf6-4ccb-815d-0dd4d08f26bd 50 - Vrijheid van onderwijs https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/ca6e0fb5-3367-468a-a9d4-00d556393c28 *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:35:10 – Deel 2 00:53:37 – Deel 3 01:18:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkiezingscampagne blonk niet uit in diepgang. De belofte dat 'de inhoud' nu centraal zou staan is maar heel beperkt nagekomen. Op enkele stevige interviews (bijvoorbeeld dit) en analyses (zoals deze) na leek het vaak of talkshows en debatten de campagne van 2023 over wilden doen. Alsof de politieke werkelijkheid met het kabinet-Schoof niet diepgaand en ook onthullend is veranderd. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken terug op de campagne vanuit de cruciale thema's voor de toekomst van Nederland die nauwelijks aan de orde kwamen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Stuur ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Allereerst dat het oorlog is Europa, ook ons land aan grote risico's blootstaat en EU en NAVO zeer uitgedaagd worden. Pas op de valreep – in het EenVandaag-debat – kwam het aan de orde. De discussie ging steeds over de NAVO-norm voor defensie, maar bleef weg bij fundamentele vragen van oorlog en vrede op ons continent. Wat zou de rol en houding zijn van een komend kabinet bij garanties voor Oekraïne en Moldavië door EU- en NAVO-lidmaatschap, bijvoorbeeld. Onze industrie en havens moeten snel veel weerbaarder zijn. Bijna nergens werd dit bediscussieerd, evenmin als de verdamping van de rol van Nederland in Europa in de afgelopen twee jaar. De harde conclusie van Manfred Weber (leider van de Europese christendemocraten) ‘Europa staat alleen, word wakker!’ vond weinig weerklank. Diepgaande debatten over onze economie, het toekomstig verdienvermogen en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën ontbraken. Hypotheekrenteaftrek en 'goedkopere boodschappen' waren de steeds weer de onderwerpen. Het financieel prutswerk dat op Prinsjesdag gepresenteerd werd door Eelco Heinen, de verlamming van het fiscale beleid en het schrappen van essentiële toekomstinvesteringen - van kennis en innovatie tot stikstof - bleven bijna geheel buiten beeld. Terwijl in de verkiezingsprogramma’s vanuit de middenpartijen al wel een duidelijke lijn te zien was op juist dit terrein. Dat opnieuw 'migratie' opgevoerd werd en vaak verknoopt met allerlei andere dossiers - wonen, zorg, onderwijs - getuigde van luiheid. En Dilan Yesilgöz – zelf juist een bewijs van succesvolle integratie - klaagde luidkeels over de vermeende gebreken hiervan. De feiten rond 'integratie' spreken duidelijke taal. We weten ook wat werkt en in stilte zijn intussen generaties jongeren daarmee succesvol bezig. Gelukkig maar, gelet op de tekorten aan talent in onze economie! Intussen wilde het kabinet-Schoof Nederland vooral afstotelijk laten lijken om 'aanzuigende werking' te vermijden. Ook de discussie over artikel 23 van de Grondwet (de vrijheid van onderwijs) draait ten diepste hierom. Wat men de ene medeburger als vrijheid gunt zou de andere ineens misgund moeten worden. De verkiezingen van 2025 draaien uiteindelijk om twee vragen. Hoe stevig herleeft het midden post-Schoof? En hoe trouw blijft de rechtse kiezer na deze mislukte coalitie aan Geert Wilders? *** Verder luisteren 538 - Verkiezingscampagne 2025: de bel voor de laatste ronde https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/538-verkiezingscampagne-2025-de-bel-voor-de-laatste-ronde 517 - Na de champagne de campagne https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/a98527fb-b8fb-49cb-a102-fab43ff3185f 528 - ‘Europa, ontwaak!’ Manfred Weber en de eenzaamheid van Europa. https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/528-europa-ontwaak-manfred-weber-en-de-eenzaamheid-van-europa-en-vicepremier-vincent-van-peteghem-over-belgi-en-nederland 476 – Trump II en de gevolgen voor Europa en de NAVO https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/3330bc70-e865-4a9b-a480-914f254f7f16 447 - Als Trump wint staat Europa er alleen voor https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/eee9ebfb-042b-4753-b70d-a48e915b5beb 537 – De kracht...

Het Witte Huis is geen ambtswoning, maar het nationale symbool van de Verenigde Staten. Een politiek heiligdom. Élysée en Torentje tegelijk. Niettemin was het in 250 jaar Verenigde Staten al van alles, van woonhuis tot kinderspeelplaats, crisiscentrum, perskamer, feestzaal, rouwkapel en seksplek. Trumps bouwproject is een en al symboliek. En een balzaal voor 1000 gasten nog maar het begin. Wat begon met ordinaire opsmuk in het oval office en een pantry vol MAGA-prullaria - 'Do not forget to visit the Gift Shop!' - ontaardt in een Versailles-achtige aanbouw bij een Romeins-republikeins stadspaleisje. Daar komt de destructie van historische plaatsen bij en een plan om heel het hart van Washington visueel te ruïneren. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact. *** Is dit megalomanie, vragen Jaap Jansen en PG Kroeger zich af. Welnee! In het milieu van Las Vegas en vastgoedmagnaten waar Donald Trump zich thuis voelt is zoiets de norm. Anne Applebaum analyseert het als een bewuste privatisering van de nationale symboliek en haar historische waarde. Zoals Trump ook '250 jaar Verenigde Staten' privatiseert, zodat de historie alleen door hem en in hem betekenis krijgt en verleent. Het is de geesteshouding van een autocraat. En in geestverwanten in zulke regimes door de eeuwen heen vindt Trump zijn rolmodel. Keizer Nero bouwde een kolossaal standbeeld van zichzelf met een stadion ernaast, het Colosseum. Benito Mussolini schonk Rome een complex voor een wereldtentoonstelling en Olympiade. De Kims bouwen nog steeds aan Pyongyang als een hoofdstad van lege façade-architectuur. Hun bewonderaar Nicolae Ceaușescu dreigde Boekarest met net zulke monsterlijke bouwwerken te ruïneren. De Muur viel net op tijd. Jozef Stalin had waanzinnige bouwplannen en realiseerde ze. Al ging een 424 meter hoge toren pal naast het Kremlin met daarop een 80 meter hoog beeld van Lenin niet door. Adolf Hitler liet Albert Speer het Justitiepaleis van Brussel en de Arc de Triomphe in Parijs natekenen als voorontwerp voor zijn wereldhoofdstad Germania met haar Volkshalle. Alleen tunneldelen onder Berlijn en draagzuilen van zijn boog bleven over. Maar ambitieuze democratische heersers kunnen er ook wat van. François Mitterrand liet Parijs verfraaien met zijn Grand Louvre en Piramide, Musée d'Orsay, La Vilette, Institut Monde Arabe, Grande Arche de la Défense, Bibliotèque Nationale François Mitterrand en natuurlijk de Opéra Bastille. Die werd geopend in 1989 met een gala voor de Revolutie van 14 juli 1789. Alle groten der klassieke zang traden op. 'Le Jour de Gloire est Arrivé!' De natte droom van Donald Trump. *** Verder kijken Trump’s new White House ballroom: modern luxury or historic risk? President Trump on White House Ballroom Construction (en Mark Rutte doet of hij er niet bij is) *** Verder luisteren 494 - Trumps aanval op de geschiedenis en de geest van Amerika https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/ec4b170a-05a9-4af3-9010-c0986376dd3a 360 - 4th of July: Mar-a-Lago, de plek waar het al 100 jaar gebeurt https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/d3a58eb1-086c-4fb6-8688-6d87a37d3925 481 - Donald Trumps nieuwe idool William McKinley, ‘de tarievenkoning’ https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/018eaa63-b81a-4b17-9342-e98ee53bf516 475 – Trumps rolmodel Andrew Jackson https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/06d493a9-b8fd-4fb9-a125-6399192697c0 459 – Rolmodel George Washington https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/92f012be-cd93-4928-b3b3-5bef409c6bca 519 - Thomas Jefferson, de revolutionaire schrijver van de Onafhankelijkheidsverklaring https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/519-thomas-jefferson-de-revolutionaire-schrijver-van-de-onafhankelijkheidsverklaring 397 -...

De campagne gaat richting eindstreep. Hoe zetten de partijen hun lijsttrekkers in? Welke thema's en welke uitnodigingen naar anderen vallen op? Wie zit klem en wie krijgt soms onverwachte kansen? Jaap Jansen en PG Kroeger verdiepen zich in het positiespel van VVD, D66, GroenLinks-PvdA en CDA. Een zelden vertoonde politieke strijd. Want niet vaak was er een campagne waarin de zittende premier politiek zó afwezig en gecastreerd was, waardoor verrassende kandidaten voor die functie zich kunnen aandienen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Stuur ons een mailtje en wij zoeken contact. *** De VVD heeft een lastige taak. Dilan Yesilgöz moet de kiezers de Schoof-coalitie doen vergeten. Het beleid kan zij zo niet verdedigen en de wens van een centrumrechts kabinet komt niet uit de verf. CDA en D66 laten zich niet tot willoze vazal maken. En hun geheugen is actiever dan het liberale. Door de PVV én GroenLinks-PvdA uit te sluiten maakt de VVD meteen elke partij die met de linkse fusiepartij de dialoog aan wil besmet. Erg aanlokkelijk of 'gaaf' maakt de VVD de stembusgang zo niet. Het optimisme en de vrolijkheid van Mark Rutte lijkt geheel verdwenen. D66 kan zijn geluk niet op. Rob Jetten lijkt van de Rutte-toverdrank te hebben gedronken. De strategische bewegingen van VVD, GroenLinks-PvdA en Volt hebben zijn speelveld fors vergroot. Met het CDA bezet D66 een groeiend deel van het middenveld, waarbij zij uitstralen elkaar dat te gunnen. Dat positivisme is een scherp contrast met de oude Schoofcoalitie waar de VVD aan vastgekleefd blijft. Toch moet Jetten oppassen. In het laatste RTL-debat maakte zijn vrolijkheid hem kwetsbaar voor de scherpte en ervaring van Frans Timmermans. Er ontstond een moment dat de allure had van Jan Peter Balkenende tegen Wouter Bos in 2006 en Rutte tegen Emile Roemer in 2012. En ook nu over de zorgkosten! Dat liep toen lelijk af voor die twee. Tot nu toe stagneert GroenLinks-PvdA. Het Den Uyl successcenario van 1977 wil maar niet opdoemen. Van Timmermans’ eigen sterke thema’s wordt geen gebruik gemaakt. Europa, klimaat en energie en hoe dit in de toekomst van onze economie doorwerkt, ze blijven ongenoemd, terwijl hij hier ongeëvenaard staatsman zou kunnen zijn. Ook lijkt GroenLinks-PvdA de kiezer nauwelijks te willen herinneren aan de wanprestaties onder Schoof. Een zekere oubolligheid zit Timmermans ook nog dwars. Onbedoeld vergroot hij daarmee het culturele en mentale contrast met de twee concurrenten voor het premierschap Bontenbal (42) en Jetten (38) die een generatie jonger zijn. Het CDA is net een zombie die nu voor de derde keer in vijftig jaar herrijst, nadat - zoals Henri Bontenbal zelf zegt - de vraag was 'wie bij de partij het licht uit zou doen'. Hij valt de Schoofcoalitie wél aan op 'gepruts' en 'chaos'. VVD en BBB hebben het daar heel lastig mee. Bontenbal belooft onbekommerd saaiheid, zelfs in gesprekken met internationale media. Ruttes oproep 'normaal doen' en Lubbers' Rotterdamse doenerigheid weet hij te combineren. In de debatten blijkt kwetsbaarheid van zijn onervarenheid op het grote toneel. In het recente RTL-debat bleek hij niettemin een razendsnelle leerling. Een zelfspot over zijn kansen doet daarbij goed. Geert Wilders’ PVV staat buitenspel en de meeste kleine partijen slagen er niet in met inhoud aandacht en respect te winnen. En soms vallen zij op door onderlinge heibel. Nu de bel voor de laatste ronde klinkt, is dat zelden politieke wijsheid. *** Verder luisteren 532 – GroenLinks-PvdA: het glibberige pad naar één partij https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/532-groenlinks-pvda-het-glibberige-pad-naar-n-partij 529 – Schoten voor de boeg in de verkiezingscampagne https://vriendvandeshow.nl/bb/episodes/529-schoten-voor-de-boeg 524 - Met een wrakhoutkabinet naar de verkiezingen...

Ons land is uniek: we hebben én Brainport én Mainport. Kenniscentra en economische clusters op wereldniveau. Opvallend is dat de huidige verkiezingscampagne de structurele, lange-termijnversterking van die kurk waarop onze welvaart drijft lijkt te negeren. Jaap Jansen en PG Kroeger verdiepen zich met experts in de vijf nationale zeehavens: hun kansen en de zorgen. En PG duikt in de bijzondere en zeer oude historie van deze delta van Europa. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Branche Organisatie Zeehavens. En natuurlijk met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend een mailtje en wij zoeken contact. *** "Wereldspelers van de industrie in onze zeehavens zijn allemaal bezig met verduurzaming. Maar de overheid moet het hen wel mogelijk maken”, zegt Boudewijn Siemons, ceo van Port of Rotterdam en voorzitter van de BOZ, de Branche Organisatie Zeehavens. De historie van die geopolitieke begint bij Augustus, imperator van Rome. PG vertelt over diens indrukwekkende vlootproject op de plek waar nu de Wijkertunnel ligt. Maar ook in de eeuwen nadien bleek deze delta cruciaal voor de Europese economie en bepaalde zij de welvaart, urbanisatie, politiek en rol van deze streken op wereldschaal. Het is een verhaal van Dorestad tot Brugge en van Amsterdam tot Vlissingen. Filips II tot Thorbecke en George Marshall. Deze streken van de mondingen van Schelde, Maas, Rijn en Eems lijken nog het meest op de reusachtige delta van de Parelrivier, maar wie is onze Deng Xiaoping? In de gesprekken met havenexperts komen die thema's heel eigentijds aan de orde. Cas König (ceo van North Sea Port) en Marco Waas (chief technology and sustainability van Nobian) schetsen de ontwikkelingen van de nauw samenwerkende havens van Gent, Terneuzen en Vlissingen in North Sea Port en die van het gespecialiseerde chloorcluster in Rotterdam. Nobian is een spil in de chemische innovatie en speelt daarom een sleutelrol in de verduurzaming en energietransitie. Uit hun verhalen zijn vele lessen te trekken voor beleidsmakers, industrie en bestuurders. Ingrid Post (programmadirecteur energietransitie Noordzeekanaalgebied) en Kees Noorman (directeur van ORAM, de grote ondernemers in de Metropoolregio Amsterdam) praten over de optelsom aan grote uitdagingen die kenmerkend is voor wereldhavens. Van de toekomst van Tata Steel tot de beveiliging tegen drones. En van de spanning tussen veel meer woningbouw en industriële productie tot complexe lokale bestuurssamenwerking en aandacht uit 'Den Haag'. Strategische industrie is voor Europa essentieel, maar tegelijkertijd moet die ook verduurzamen en lange termijn perspectief houden. Boudewijn Siemons richt de blik op heel die delta en de eeuwenoude rol als poort van Europa. Hoe houden we die vast? In elk geval is - zoals in vroeger eeuwen - de relatie en de afstemming met Antwerpen markant verbeterd. En hij benadrukt dat er geen tak van industrie in de havens is die niet intensief verduurzaamt. Maar hij waarschuwt: "We zien tekenen van de-industrialisatie.” Reuzen als Shell, BP en ExxonMobil stoppen met uitbreiden of verplaatsen zelfs delen van hun industrie naar elders. “Willen we in Europa strategische autonomie, dan moeten we beseffen dat dit niet voor niks gaat lukken”, zegt hij. "De politiek is wakker geworden, maar de samenwerking moet krachtiger." Naast ‘Project Beethoven’ voor Brainport Eindhoven, zou er voor de zeehavens een vergelijkbaar ondersteuningsprogramma moeten komen. PG heeft al een naam: Project-Händel, verwijzend naar diens Water Music! *** Verder luisteren 536 - Het Grote Energie Verkiezingsdebat https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/536-het-grote-energie-verkiezingsdebat 525 –Wat Brainport Eindhoven ons leert en hoe we onze economie nóg toekomstbestendiger kunnen maken...