BNR Europa | BNR

Dit weekend komt er in Hongarije na 20 jaar een einde aan het tijdperk-Viktor Orban. Boedapest maakt zich klaar voor de inauguratie van Peter Magyar - nadat hij bij parlementsverkiezingen met zijn partij Tisza de Fidesz-partij van Orban grotendeels van de electorale kaart veegde. Jeroen Lenaers, vicevoorzitter van de christendemocratische EVP-fractie in het Europees Parlement, volgt de democratie en rechtsstaat in Hongarije al jaren op de voet en kent Magyar vanuit de EVP-fractie. In 2024 werd Magyar één van de nieuwe Tisza-europarlementariërs. Lenaers leidde en begeleidde Magyar nog in zijn eerste dagen in het Europees Parlement in Brussel. In dit gesprek met Lenaers zoomen we in op de persoon Peter Magyar, de miljarden euro's die hij uit Brussel probeert te verkrijgen - in ruil voor versnelde hervormingen - én op de relatie van Magyar met Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Die verstandshouding leek voor het oog van de wereld een deuk op te lopen toen Magyar niet tegen een motie van wantrouwen tegen Von der Leyen stemde, en zich daarmee niet hield aan de fractiediscipline binnen de EVP. Maar volgens Lenaers, die als chiep whip binnen de EVP over de fractiediscipline gaat, zat dat verhaal net iets anders in elkaar. Dat en meer in dit gesprek met Jeroen Lenaers. Luister ook naar onze ervaringen op campagne met Peter Magyar, in het weekend van de parlementsverkiezingen medio april| Op campagne met de opvolger van Orban. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lezers van Italië Magazine kennen Roeland Scholtalbers ongetwijfeld van zijn columns en verhalen over het leven in zijn tweede thusland. 'La vita è bella' is een gevoel dat ik de afgelopen jaren bij zijn verhalen kreeg. Forenzen tussen Turijn en Florence, langs cipressen en olijfbomen (Olea europaea), wie kan dat nou zeggen? De kost verdient Scholtalbers op een plek waar het óók goed toeven is, namelijk bij de European University Institute (EUI) in het oeroude Fiesole. Hier draait het niet alleen om de Etruskische of Romeinse cultuur, maar juist om de moderne Europese geschiedenis. Dit weekend is het groot feest in Fiesole en Florence, want dan viert de European University Institute de vijftigste verjaardag. EUI is een onderwijs- en onderzoeksinstituut dat vaak direct relevant is voor EU-beleid en politieke besluitvorming. Een actueel voorbeeld is het analyseren van de economische en institutionele gevolgen voor Europa van Trumps importheffingswoede richting ons continent. De bekende diplomaat Max Kohnstamm was de eerste directeur van dit instituut, tussen 1976 en 1981. Het instituut was een decennialange wens van de zes oprichters van de Europese gemeenschap voor Kolen en Staal. Pieter Omtzigt behaalde in Florence zijn doctoraat. En de Finse president Alexander Stubb was vóór zijn presidentschap de eerste directeur van de relatief nieuwe School of Transnational Governance, een onderdeel van EUI. Scholtalbers werkte in die tijd nauw met Stubb samen. Komend weekend regent het bekende namen in Florence, bij een speciale viering van het jubilieum. Los van alle alumni komen ook Roberta Metsola, Antonio Costa, Antonio José Seguro en Sergio Mattarella langs. Het belang en het werk van dit instituut bespreek ik in deze podcastaflevering met Roeland Scholtalbers, die ook jarenlang in Brussel werkte, maar uiteindelijk weer thuiskwam in Italië. Wil je hem volgen op sociale media? Dat kan professioneel via LinkedIn en voor de mooie kiekjes en verhalen via Instagram. Veel luisterplezier! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet alleen de bosbranden in Nederland staan op zijn radar. Ook andere natuurrampen die dit seizoen ongetwijfeld langs en over Europa razen houdt Pieter Groenemeijer met interesse in de gaten. De directeur van het onderzoeksinstituut voor gevaarlijk weer in Europa, ESSL, is dan ook niet verbaasd door de conclusies uit het Copernicus-rapport van deze week. 'Dit weten we natuurlijk allang.' De opwarming van de aarde en ook Europa is bekend. Maar dat ons continent twee keer zo snel opwarmt als de andere continenten (gemeten sinds 1980 wordt Europa per decennium ruim een halve graad celsius warmer) is toch een kop die niet iedereen zag aankomen. Ecosystemen en klimaatzones in Europa veranderen, ook al houden we ook in de toekomst een relatief mild klimaat. 'Maar Nederland krijgt meer weg van het Zuid-Europa van voorheen', zegt Groenemeijer. En dit betekent ook meer extreem weer. En langduriger extreem weer. Lange periodes van droogte, van hitte, van nattigheid, van hagel, van onweer. En op verschillende plekken in Europa is de uitdaging dan weer anders. Dat betekent dat ook bijvoorbeeld herverzekeraars en luchtvaartbedrijven interesse tonen in het werk van ESSL, dat ook samenwerkt met weerinstituten en universiteiten. 'Iedereen wil met het veranderende weer kunnen omgaan'. Wat er de komende jaren op Europa afkomt, kun je in deze podcast met Groenemeijer beluisteren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

ino Haratischwili is een Georgische-Duitse schrijfster waar ik sinds jaar en dag al fan van ben. Dat kwam door Het Achtste Leven (voor Brilka), een roman waar in Nederland zo'n 90.000 exemplaren van zijn verkocht. Zo staat te lezen op de website van haar uitgever Meridiaan, kans is groot dat dit er inmiddels al meer zijn. De laatste jaren was ze vaak in Nederland, zo heb ik haar ook persoonlijk leren kennen en ben ik naast van fan van haar boeken nu ook volger van haar gedachten en overpeinzingen. Nino denkt en vertelt en publiceer veel over de relatie tussen oost- en west Europa. En dat blijft interessant en relevant, ook al ben ik het niet altijd met enkele gedachte honderd procent eens. Maar dat hoeft ook niet natuurlijk. Want als ik haar spreek, zoals voor dit interview, dan bevraag ik haar en gaat het om haar gedachten. In dit interview verbinden we twee hoofdonderwerpen aan elkaar. Ten eerste spreken we elkaar vanwege haar nieuwe bundel Oost en West - met persoonlijke notities, toespraken en essays. Daarnaast praten we over de actualiteit. De opkomst van het populisme in Europa en Amerika, de demonstraties tegen afglijdende democratie maar juist ook de passieve houding die zij hierover in West-Europa en Amerika waarneemt. Tijdens dit interview spreken we Engels, Nino kwam tot mij vanuit Berlijn, waar ze woont. En misschien goed om te zeggen, dit interview is opgenomen voordat we de uitslag van de Hongaarse verkiezingen kenden. Veel plezier met het luisteren naar dit gesprek. En mocht je haar bundel willen lezen, die vind je hier. En beluister hier het gesprek uit 2022. See omnystudio.com/listener for privacy information.

For English: this interview with Ukrainian deputy prime minister Taras Kachka was held in English ánd contains an introduction. Een interview met Taras Katsjka, de Oekraïense vicepremier én minister van Europese en Euro-Atlantische integratie. In deel 2 van dit interview met Katsjka praten we onder meer over de grondstoffendeal die Oekraïne met de VS heeft gesloten. Dit akkoord kwam bijna een jaar geleden tot stand. Hoofdonderhandelaar van deze deal was toen Katsjka zelf. Hij weerspreekt de perceptie dat het akkoord vooral gunstig voor de Amerikanen zou zijn geweest, en dat Oekraïne nu ook de eerste vruchten van de afspraak plukt. Ook praten we over de Droezjba-pijpleiding, die enige tijd door Rusland in het westen van Oekraïne is gebombardeerd. Hongarije en Slowakije kunnen om die reden geen gebruik maken van het olietransport dat vanuit Rusland door Oekraïne de EU zou moeten bereiken. De Europese Commissie heeft een team van technische experts gestuurd voor inspectie, maar om onduidelijke redenen heeft Oekraïne nog niet toegestaan dat de experts hun opdracht kunnen vervullen. Katsjka legt uit waar dit volgens hem aan ligt. Notitie: dit gesprek is afgelopen maandag 30 maart opgenomen. Ook nu, om moment van publicatie, hebben we nog geen bericht van verandering van de situatie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

For English: this interview with Ukrainian deputy prime minister Taras Kachka starts around 2m20, after a short introduction in Dutch. Een interview met Taras Kachka, de Oekraïense vicepremier én minister van Europese integratie en Euro-Atlantische relaties. We bespraken diverse onderwerpen tijdens zijn bezoek aan Nederland. In dit deel gaan we vooral in op de Lviv-conferentie en het eerste Nederlands-Oekraïense Business Forum én we praten over de wens van Oekraïne om lid te worden van de Europese Unie. Enjoy! See omnystudio.com/listener for privacy information.

De afgelopen dagen praatten Oekraïense en Nederlandse ministers elkaar bij over onder meer een mogelijke toetreding van Oekraïne tot de EU. Den Haag gaf wederom aan Oekraïne hierbij te willen helpen, met hervormingen, kennissen ondersteuning. Kyiv gaf aan welke ambities het heeft. Hoe komen die werelden samen, op de dag er ook in de Tweede Kamer werd gedebatteerd over EU-uitbreiding? Geert Jan sprak met ministers Berendsen (buitenlandse zaken) en Kachka (Europese integratie) en vertelde over hun standpunten in De Avondspits op BNR. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland roept Oekraïne op om een Europees inspectieteam zo snel mogelijk toegang te geven tot het beschadigde deel van de Droezjba-pijpleiding. Dat zegt buitenlandminister Tom Berendsen tegen Geert Jan. Berendsen heeft deze boodschap vanochtend in een één-op-één gesprek in Breda overgebracht aan de Oekraïense vicepremier Taras Kachka. Eerder meldde BNR al dat Oekraïne dat Europees inspectieteam momenteel niet toelaat tot de pijpleiding. Het draait in dit geval om de oliepijpleiding die Russische olie via Oekraïne naar Hongarije transporteert. Die is in het westen van Oekraïne kapot gegaan na een Russisch bombardement. Maar er is natuurlijk al jaren een aanhoudende vete tussen Oekraïne en Hongarije, Zelensky en Orban. En die pijplijn staat symbool voor de relatie tussen de twee landen: die is stuk. De Europese ingenieurs zitten intussen in de wachtkamer. Zij zijn in opdracht van de Europese Commissie gestuurd om de schade in Oekraïne te bestuderen - en Oekraïne ging aanvankelijk ook met dit Europese aanbod akkoord. Maar vicepremier Kachka liet aan BNR weten dat de veiligheidsprocedure nog niet is afgerond – en dat toegang dus nog niet is verleend. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan sprak met de Oekraïense vicepremier Taras Kachka. Daar zul je meer items over gaan tegenkomen in dit podcastkanaal, inclusief het volledige interview - dat ook deze week wordt gepubliceerd. In De Ochtendspits van 31 maart ging het in ieder geval over de laatste ontwikkelingen rond de Droezjba-pijpleiding. Want vicepremier Kachka bevestigt dat Oekraïne een Europees inspectieteam, dat op voordracht en in afspraak met de Europese Commissie naar Oekraïne is gekomen, nog geen toegang heeft verleend om de beschadigde infrastructuur rond die pijpleiding te inspecteren. Ook ging het over luchtafweer. Want mogelijk dient een alternatief voor de Amerikaanse Patriotsystemen zich aan, zeker nu de raketten zo schaars zijn. Luister naar het gesprek met Iwan Verrips en Bas van Werven. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In De Avondspits op BNR hoor je Midden-Oosten-correspondent Tara Kenkhuis en vervolgens mijzelf over de laatste ontwikkelingen in Iran en de impact hiervan op en voor Europa. En: we hebben een uitslag uit Italië! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een rondje verkiezingen in Europa, een doldwaas weekend. Ik vertelde erover in De Ochtendspits op BNR - met aandacht voor Slovenië, Duitsland, Frankrijk en Italië. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump vraagt om Europese hulp in de Straat van Hormuz. Of beter gezegd: hij eist hulp en ondersteuning, want anders loopt het 'in de toekomst' slecht met het NAVO-bondgenootschap af. Geert Jan maakte gistermiddag de laatste stand van zaken op in de uitzending van De Avondspits. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan bezocht Maastricht voor een uitzending van Make Europe Great Again, maar kreeg ook de opdracht mee: duik eens in de lokale politiek van Maastricht als het gaat om de versplintering van die gemeente. Want al die fracties, zowel in de raad als op het stembiljet, heeft dat wel zin? Je hoort een verslag! See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Iran en de economische gevolgen voor Europa domineren ook in Brussel het gesprek - bijvoorbeeld tijdens de bijeenkomst van de Eurogroep. Maar hele grote noodmaatregelen worden toch nog niet verwacht - zo maakt onze europaverslaggever Geert Jan Hahn op uit de reacties van de ministers van financien. De interviews zijn van vóór de vergadering, bij de zogeheten inloop. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens mijn reis door Duitsland belandde ik ook in München. Ik ging daar langs bij Fred van Putten. Al decennialang werkzaam in de autobranche (wie kent hem niet, als verslaggever van weleer) en in de jaren '90 voor het eerst in Duitsland terechtgekomen. Inmiddels woont en werkt Van Putten al 25 jaar in München, waar hij als voormalig bestuurder bij grote bedrijven en thans als directeur Europa bij TankSafe goed zicht heeft op de ontwikkelingen in de auto-industrie. In een week als deze, met een oorlog in het Midden-Oosten die ook economische gevolgen wereldwijd kent, ervaart Van Putten ook weer extra stress in de toch al noodlijdende auto-industrie. Daar komen de verkiezingen in Beieren (lokaal) en Baden-Württemberg (deelstaat) nog eens bovenop. Hoe kijkt Fred van Putten naar de Duitse politiek, de economie en de innovatie en technologie in relatie tot de auto-industrie? Dat hoor je in dit gesprek. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik reis momenteel door Duitsland en hoor dat bedrijven in grote onzekerheid verkeren door de oorlog die Trump en Netanyahu in Iran hebben ontketend. Dit verhaal gaat verder dan dat we praten over schepen die niet door de straat van Hormuz kunnen. Dit gaat om grondstoffen. Dit gaat om energieprijzen die hoog zijn. Dit gaat om de prijs van vrachtschepen. Dit gaat om de beschikbaarheid van vrachtschepen. En dan verschilt dat weer per sector. Want automobielbedrijven verschillen van elkaar qua afzetmarkt en toeleveringsketens. En dat kan voor een bedrijf in medische apparatuur ook weer anders zijn. Ik heb met verschillende ondernemers en werknemers van grote Europese bedrijven hier in Zuid-Duitsland gesproken. Het werkt altijd goed om één voorbeeld te geven om een sectoraal probleem te schetsen. Neem Ensinger. Een bedrijf dat we ook wel een hidden champion noemen. Het is een bedrijf dat weinig mensen kennen, maar gigabelangrijk is voor de allergrootste industrieën en voor onze producten. Het draait om technische en hoogwaardige kunststoffen. Daar maak je onderdelen bijvoorbeeld van. En die kunststoffen zitten dus overal in. Ensinger is wereldmarktleider, actief in tientallen landen, maar tegelijkertijd wel zo'n typisch Duits familiebedrijf. En één van die familieleden is de Nederlander Jan van Schaik. Werkt al 17 jaar voor Ensinger hier in Nufringen, in Zuid-Duitsland, en is verantwoordelijk voor de commercie en internationale expansie. In deze reportage hoor je zijn verhaal en ons interview. Over het Midden-Oosten, deelstaatverkiezingen en Europese autonomie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens mijn reis door het zuiden van Duitsland kon ik aanhaken bij een zogeheten innovatiemissie van RAI Automotive Industry NL. Zij kregen een kijkje in de keuken bij Mercedes en gingen professioneel speeddaten met Duitse geïnteresseerden gericht op 'smart', 'AI' en 'e-mobility'. Oftewel: kijken hoe je door middel van samenwerking betere en toekomstbestendige auto's kunt maken, die meegaan met de tijd maar wel kwaliteit en vakmanschap blijven uitstralen. En dat in geopolitiek woelige tijden, wat de noodzaak tot samenwerken ook vergroot. Ik sprak erover met organisator Jean Pierre Heijster, terwijl wij uitkeken op een bizar aantal aan bijzondere auto's. Een walhalla voor de autoliefhebber. Heijster onderkent de crisis die de Duitse auto-industrie momenteel meemaakt, maar denkt dat er een kans is voor het hart van de Europese auto-industrie, met ook een rol voor Nederland met partnerbedrijven, om zich uit deze problemen te 'innoveren'. 'Het wordt een strijd, maar als iedereen in Europa met mondiale partners die strijd aangaat, dan geloof ik dat we een heel eind kunnen komen.' Een kortere versie van ons gesprek is vanmiddag uitgezonden BNR Nieuwsradio in De Avondspits. En is ook terug te luisteren in de dagelijkse podcast die we maken, geheten Make Europe Great Again. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een ontmoeting tussen de grootste en op tweenagrootste economie van de wereld. Amerika en Duitsland. Daar gingen ze ook in Duitsland maar ook in Brussel eens goed voor zitten. En Merz ging er ook voor zitten, daar in de Oval Office van het Witte Huis. Merz verroerde zich niet al te veel - en zat met zijn bijna 2 meter lange lichaam ogenschijnlijk onderuit gezakt in zijn stoel. Wel had hij drie belangrijke dossiers in z'n achterzak: Iran, Oekraïne en extra Amerikaanse heffingen voor de EU. En Merz had aangegeven: ik ga zeggen, ook namens Brussel, dat ik het met die nieuwe heffingen niet eens ben. We willen geen nieuwe handelsdeal. Maar durfde Merz tijdens de persconferentie Trump al te weerspreken? Oordeel zelf. Deze audio is ook te beluisteren in de podcast Make Europe Great Again en was vanochtend tevens te beluisteren in De Ochtendspits. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsland staat aan het begin van een Superwahljahr. Een jaar met vele verkiezingen, op allerlei niveaus. Maar ook een jaar waarin de Duitse burger de politiek dus kan afrekenen op falend beleid, te weinig voortgang of te weinig vertrouwen. Daarom ben ik naar Zuid-Duitsland afgereisd, om bijvoorbeeld te spreken met mensen die in de Duitse auto-industrie werken. Hoe staat het met de afhankelijkheid van de VS en China, hoe staat het met de uitdagingen (energieprijzen, AI, arbeid) en bestaat er ook in Duitsland ook een gevoel van 'Europese autonomie'? En: hebben we misschien niet stiekem al wat 'verborgen kampioenen' in Europa, bijvoorbeeld in het innovatieve Baden-Württemberg? Ik sprak erover in onze podcast Make Europe Great Again, toen ik net in Stuttgart was gearriveerd. See omnystudio.com/listener for privacy information.

België, Frankrijk, Spanje, Denemarken, Duitsland, Polen, Roemenië, Polen, Estland en Noorwegen. Steeds meer Europese landen krijgen ongewenst bezoek van drones. Of ze door Rusland gestuurd zijn, weet niemand met honderd procent zekerheid te zeggen. Toch verstoren ze het luchtruim in vele Europese landen en hangen ze verdacht lang boven vitale en militaire infrastructuur. Boven Polen werden de drones in september zelfs neergeschoten; de Russen gaven aan dat dit afzwaaiers waren van een aanval op Oekraïne - maar bevestigden daarmee dat het wel om hun drones ging. Eén van de andere landen uit dit rijtje is Roemenië. Onlangs bracht ik een bezoek aan dat land. Ook daar waren net drones de grens met Oekraïne overgevlogen. Niet voor het eerst, want drones en raketten vliegen al door het Roemeense luchtruim sinds Rusland in 2022 Oekraïne op brute wijze in z'n geheel binnenviel. Bij aanvallen op het Oekraïense havengebied grenzend aan de Zwarte Zee vliegen drones regelmatig via Moldavië en Roemenië terug Oekraïne in, of ze landden zelfs - al dan niet neergeschoten door de Oekraïense luchtafweer - op het grondgebied van deze landen. Het Roemeense parlement heeft inmiddels toestemming gegeven aan het leger om vijandige drones indien nodig neer te schieten. Een ongekende stap voor Roemenië, dat historisch gezien enige angst voor Rusland kent en niet snel in potentie escalatoire stappen onderneemt. Wel is Roemenië onder de huidige president Nicosur Dan een trouwe EU- en NAVO-bondgenoot, en biedt het land ook steun aan Oekraïne. Roemenië heeft zich ook gecommitteerd aan de 'Trump-norm', de nieuwe NAVO-norm van vijf procent waardoor NAVO-bondgenoten miljarden euro's extra de komende jaren in defensie moeten investeren, om de afschrikking op peil en geloofwaardig te houden. Eén van de bedrijven die door het Roemeense ministerie van defensie als 'veelbelovend' wordt gezien is het dronebedrijf BraveX Aero uit het Noord-Roemeense Cluj. Een drone start up die eigenlijk is opgericht voor civiele doeleinden, maar sinds 2024 de stap richting 'dual use' heeft gemaakt; zowel civiele als militaire inzet. Het Roemeense defensieministerie ziet in BraveX Aero ook een mogelijke partner om samen met Oekraïne de droneproductie tussen beide landen (die een grens van zo'n 650 kilometer delen) op te voeren. BraveX wil in 2028 jaarlijks 500 drones kunnen leveren - en in 2030 één van Europa's leidende fabrikanten in hun specifieke dronesegment. De meerwaarden naar eigen zeggen: Europese topkwaliteit in de elektrische categorie, een lange vliegtijd in combinatie met een hoog laadvermogen én modellen met de mogelijkheid om te wisselen tussen verbrandingsmotor en elektrisch. Daarnaast zijn de drones honderd procent in Europa geproduceerd (geen Chinese componenten). 'Al weten we heus wel dat we niet de enige op de markt zijn', zegt CEO Razvan Costea-Barlutiu tegen BNR. Ook is BraveX Aero eind oktober een partnership aangegaan met het Duitse bedrijf Uniq Things. Brave X biedt multirotor-drones aan die meer dan vier uur in de lucht kunnen blijven terwijl ze ook nog zeven kilo aan 'apparatuur' of 'spullen' met zich meezeulen, terwijl Uniq Things gespecialiseerd is in de (autonome) coördinatie tussen verschillende drones, ook wel 'dronezwermen' genoemd. Samen spreken ze in het persbericht van 'Swarm-as-a-service', een drone oplossing die makkelijk opschaalbaar is bij veiligheidsvraagstukken of in noodsituaties. Eén 'dronepiloot' moet deze zwerm kunnen bedienen. Ik ging in Cluj langs bij één van de oprichters en investeerders, Mircea Vadan en sprak met hem over zijn bedrijf, zijn drones, angst in Roemenië voor Rusland en Europese autonomie. Ook Iulia Oprea schoof aan, zij is Chief Legal & Regulations Officer bij BraveX Aero. Luister ook naar BNR's De Oostflank, waarin verslaggevers van BNR reizen langs de oostgrens van Europa en de stemming peilen in landen die grenzen aan Rusland en/of Oekraïne. Hier verschijnen ook uitgebreide reportages van mijn bezoek aan...