World History-logo

World History

RFI

នៅ​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ សេង ឌីណា នឹង​រាយរ៉ាប់​ពន្យល់​លោក​អ្នកស្តាប់ ​អំពី​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​មនុស្សជាតិ​ ចាប់តាំង​ពី​សម័យកាល​បុរេប្រវត្តិ រហូត​មកទល់នឹង​សម័យកាល​បច្ចុប្បន្ន ទាំង​ដំណើររឿង​របស់​មនុស្សជាតិ ទាំង​ប្រវត្តិ​ចក្រវាល ក៏ដូចជា ដំណើរវិវឌ្ឍ​នៃ​ចំណេះដឹង​របស់​មនុស្សជាតិ​ទៅលើ​ចក្រវាល។

នៅ​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ សេង ឌីណា នឹង​រាយរ៉ាប់​ពន្យល់​លោក​អ្នកស្តាប់ ​អំពី​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​មនុស្សជាតិ​ ចាប់តាំង​ពី​សម័យកាល​បុរេប្រវត្តិ រហូត​មកទល់នឹង​សម័យកាល​បច្ចុប្បន្ន ទាំង​ដំណើររឿង​របស់​មនុស្សជាតិ ទាំង​ប្រវត្តិ​ចក្រវាល ក៏ដូចជា ដំណើរវិវឌ្ឍ​នៃ​ចំណេះដឹង​របស់​មនុស្សជាតិ​ទៅលើ​ចក្រវាល។

Location:

United States

Genres:

Podcasts

Networks:

RFI

Description:

នៅ​រៀងរាល់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ សេង ឌីណា នឹង​រាយរ៉ាប់​ពន្យល់​លោក​អ្នកស្តាប់ ​អំពី​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​មនុស្សជាតិ​ ចាប់តាំង​ពី​សម័យកាល​បុរេប្រវត្តិ រហូត​មកទល់នឹង​សម័យកាល​បច្ចុប្បន្ន ទាំង​ដំណើររឿង​របស់​មនុស្សជាតិ ទាំង​ប្រវត្តិ​ចក្រវាល ក៏ដូចជា ដំណើរវិវឌ្ឍ​នៃ​ចំណេះដឹង​របស់​មនុស្សជាតិ​ទៅលើ​ចក្រវាល។

Language:

Khmer


Episodes

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - តើគេវាស់ចម្ងាយនៅក្នុងទីអវកាសបានដោយរបៀបណា?

5/4/2020
នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា ​សូម​លើកឡើង អំពី​​របៀប​វាស់ចម្ងាយ​​នៅ​ក្នុង​ទីអវកាស។ តើ​ផ្កាយ ដែល​ខ្លះ​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​រហូត​ដល់​ទៅ​រាប់​រយ ឬ​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ​ពន្លឺ​​ពី​ភពផែនដី​របស់​យើង​នោះ គេ​អាច​វាស់​ចម្ងាយ​របស់​វា​បាន​ដោយ​របៀបណា? ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ គេ​ដឹង​ថា ពីភពផែនដី​ទៅ​ព្រះចន្ទ មាន​ចម្ងាយ​ជាង ៣៨ម៉ឺន​គីឡូម៉ែត្រ។ ពី​ផែនដី​ទៅ​ព្រះអាទិត្យ ជិត ១៥០លាន​គីឡូម៉ែត្រ។ ផ្កាយ​ដែល​នៅ​ជិត​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង​ជាងគេ គឺ​ប្រព័ន្ធ​ផ្កាយ​អាល់ហ្វាសិនថូរី ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ជាង ៤ឆ្នាំ​ពន្លឺ។...

Duration:00:12:00

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ៣០ឆ្នាំ​នៃ​បេសកកម្ម​របស់​តេឡេស្កុបអវកាស​ហឺបល

4/28/2020
គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា​ឆ្នាំ២០២០​នេះ តេឡេស្កុបអវកាស​ហឺបល (Hubble Space Telescope) មាន​អាយុកាល ៣០ឆ្នាំគត់ ក្រោ​យ​ពី​ត្រូវ​បាន​គេ​បាញ់​បង្ហោះ​ឲ្យទៅ​ដំណើរការ​នៅ​ក្នុង​គន្លង​តារាវិថី​ជុំវិញភពផែនដី កាល​ពីឆ្នាំ១៩៩០។ នៅ​ក្នុងរយៈពេល ៣០ឆ្នាំ​កន្លងទៅនេះ តេឡេស្កុបហឺបល​បាន​ថតរូបភាព​អវកាស​រាប់លាន ហើយ​សុទ្ធសឹង​ជា​រូបភាព​ដែល​គេ​មិន​ធ្លាប់​ដែល​ឃើញ​មាន​កាល​ពីមុន ហើយ​ដែល​អាច​ជួយ​ឲ្យ​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​បំបែក​នូវ​អាថ៌កំបាំង​ជាច្រើន ចាប់តាំង​ពី​វដ្តជីវិតផ្កាយ...

Duration:00:10:23

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - តើ​អនាគត​ព្រះអាទិត្យ​នឹង​ទៅ​ជា​យ៉ាងណា?

1/31/2020
ព្រះអាទិត្យ​គឺ​ជា​ផ្កាយ​តែ​មួយដួងគត់ នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង ហើយ​​​ព្រះអាទិត្យ​គឺ​ជា​ប្រភព​នៃ​ពន្លឺ​​ និង​ផ្តល់​ថាមពល​ដ៏​ចម្បង​មិន​អាច​ខ្វះបាន​ដល់​ជីវិត​នៅលើ​ភពផែនដី​របស់​យើង​នេះ អស់រយៈពេល​រាប់ពាន់លាន​ឆ្នាំមកហើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ គេដឹង​ថា ព្រះអាទិត្យ ក៏​ដូចជា​ផ្កាយ​ផ្សេងទៀត​ដែរ គឺ​មាន​វដ្ត​នៃ​ជីវិត​របស់​ខ្លួន។ តើ​ព្រះអាទិត្យ​របស់​យើង​នេះ​អាច​នឹង​​ស្ថិតស្ថិរ​នៅ​បាន​រហូត​ដល់​ពេលណា? តើ​នឹង​មាន​អ្វី​កើតឡើង​​នៅពេល​ដែល​ព្រះអាទិត្យ​អស់ជីវិត?

Duration:00:08:49

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ល្បឿននៃពន្លឺ

1/24/2020
នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​រៀបរាប់ អំពីដំណើររឿង​នៃ​ការយល់ដឹង​របស់​មនុស្ស​ជាតិយើង​ទៅលើ​ពន្លឺ ជាពិសេស ផ្តោត​លើ​ល្បឿន​នៃ​ពន្លឺ និង​លក្ខណៈពិសេស​នៃ​ពន្លឺ ដែល​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លងកាត់​ភាព​ទទេ​នៃ​ទីអវកាស ដោយ​មិនត្រូវការ​អ្វី​ជា​សារធាតុ​ចម្លង។

Duration:00:09:57

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ហេតុអ្វីបានជា​ឥន្ទធនូមានរាងកោង?

1/21/2020
បន្ទាប់​ពីវីដេអូ​លើកមុន ដែល​និយាយ​អំពី​អាថ៌កំបាំង​ជុំវិញ​ពណ៌​របស់​ឥន្ទធនូ មាន​អ្នក​ខ្លះ​បាន​ចោទជា​សំណួរ​ថា តើ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​គេ​មិន​អាច​មើល​ឃើញ​ឥន្ទធនូ​នៅ​គ្រប់​ទីកន្លែង​ដែល​មាន​តំណក់ទឹក? ហេតុអ្វី​បាន​ជា​វាមាន​រាងកោង ហើយ​មាន​តែ​កន្លះរង្វង់? ហេតុអ្វីបាន​ជា​ពេលខ្លះ​គេ​មើល​ឃើញ​ឥន្ទធនូពីរ (ឥន្ទធនូភ្លោះ)? តើ​ឥន្ទធនូ​មានតែមួយ ហើយ​គេ​អាច​មើល​ឃើញ​ពី​គ្រប់​ជ្រុង ឬ​ក៏​យ៉ាងណា? នៅ​ក្នុង​វីដេអូ​ថ្មី​នេះ សេង ឌីណា បកស្រាយលម្អិត​បន្ថែម ជុំវិញ​សំណួរ​អស់​ទាំងនេះ។

Duration:00:08:36

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​ដែល​ជឿថា​មាន​ខ្មោច

1/17/2020
នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​រៀបរាប់ អំពីដំណើររឿង​នៃ​ការយល់ដឹង​របស់​មនុស្ស​ជាតិយើង​ទៅលើ​ពន្លឺ ជាពិសេស ផ្តោត​លើ​លក្ខណៈ​ពិសេស​នៃ​ពន្លឺ ដែល​នាំ​ឲ្យ​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​អាច​សំឡឹង​មើល​ទៅ​កាន់​អតីតកាល។

Duration:00:09:20

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ពីការសិក្សាពណ៌ឥន្ទធនូទៅការកំណត់សារធាតុគីមីរបស់ផ្កាយចម្ងាយរាប់ពាន់ឆ្នាំពន្លឺ

1/15/2020
នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​រៀបរាប់ អំពីដំណើររឿង​នៃ​ការយល់ដឹង​របស់​មនុស្ស​ជាតិយើង​ទៅលើ​ពន្លឺ និងជាពិសេស ទៅលើ​ដំណើរវិវឌ្ឍ​នៃ​ចំណេះដឹង ចេញ​ពី​ការ​សិក្សា​ទៅលើ​ពណ៌​របស់​ឥន្ទធនូ រហូត​ទៅ​ដល់​ការ​រកឃើញ​ទ្រឹស្តី ដែល​អាច​ឲ្យ​គេ​កំណត់​បាន​នូវ​សារធាតុ​គីមី ដែល​នៅ​ក្នុង​ផ្កាយ​​ចម្ងាយ​រហូតដល់​ទៅ​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ​ពន្លឺ​ពី​ភពផែនដី​របស់​យើង។

Duration:00:08:42

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - អាថ៌កំបាំង​ជុំវិញ​ពន្លឺ​និង​ចក្ខុវិញ្ញាណ

1/6/2020
នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​រៀបរាប់ អំពីដំណើររឿង​នៃ​ការយល់ដឹង​របស់​មនុស្ស​ជាតិយើង​ទៅលើ​ពន្លឺ និង​ទៅលើ​យន្តការ ដែល​នាំ​ឲ្យ​ភ្នែក​របស់​យើង​អាច​មើល​ឃើញ​អ្វីៗ​ដែល​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួនយើង។

Duration:00:08:46

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - អាថ៌កំបាំងជុំវិញពណ៌ឥន្ទធនូ

12/27/2019
នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​រៀបរាប់ អំពីដំណើររឿង​នៃ​ការយល់ដឹង​របស់​មនុស្ស​ជាតិយើង​ទៅលើ​ឥន្ទធនូ ចាប់តាំង​ពី​ការ​ជឿ​ទៅតាម​អបិយជំនឿ រហូត​ទៅដល់​ការ​បកស្រាយ​តាម​លក្ខណៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ ទាក់ទង​នឹង​ពណ៌ និង​ប្រភព​របស់​ឥន្ទធនូ។

Duration:00:09:37

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - អង់សឺឡាត៖ ព្រះចន្ទដែលមានមហាសមុទ្រក្រោមដី

12/16/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តិនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​របកគំហើញ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ទៀត​នៃ​បេសកកម្ម​ “កាស៊ីនី-ហ៊ុយហ្កឹនស៍” (Cassini-Huygens) គឺ​​មហាសមុទ្រ​​ក្រោមដី នៅលើ​ព្រះចន្ទ​​​របស់​ភពសៅរ៍ ឈ្មោះ​ថា “​អង់សឺឡាត”​។

Duration:00:07:41

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ទីតង់៖ ព្រះចន្ទដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងភពផែនដី

12/9/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តិនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​របកគំហើញ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៃ​បេសកកម្ម​ “កាស៊ីនី-ហ៊ុយហ្កឹនស៍” (Cassini-Huygens) គឺ​លក្ខខណ្ឌ​អំណោយផល​នៃ​ជីវិត​នៅលើ​ព្រះចន្ទ​របស់​ភពសៅរ៍ ឈ្មោះ​ថា “ទីតង់”។

Duration:00:09:33

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - Cassini ៖ បេសកកម្មទៅកាន់ភពសៅរ៍

11/21/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពីបេសកកម្ម​ “កាស៊ីនី-ហ៊ុយហ្កឹនស៍” (Cassini-Huygens) របស់​ទីភ្នាក់ងារ​អវកាស​អាមេរិក និង​ទីភ្នាក់ងារ​អវកាស​​អឺរ៉ុប ក្នុងការ​បញ្ជូន​យាន​ឲ្យ​ទៅសិក្សា​លម្អិត​លើ​ភពសៅរ៍។

Duration:00:09:36

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - Rosetta ៖ បេសកកម្មទៅចុះចតលើផ្កាយដុះកន្ទុយ

11/15/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពីបេសកកម្ម​ “រ៉ូហ្សេតា” (Rosetta) របស់​ទីភ្នាក់ងារ​អវកាស​អឺរ៉ុប ក្នុងការ​បញ្ជូន​យាន​ឲ្យ​ទៅ​ចុះចត​លើ​ផ្កាយដុះកន្ទុយ ដែល​ជា​រឿង​មិន​ធ្លាប់​មាន​ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

Duration:00:09:33

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ផ្កាយដុះកន្ទុយ៖ រវាងអបិយជំនឿ និងវិទ្យាសាស្ត្រ

10/23/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​​ផ្កាយដុះកន្ទុយ ដែល​នៅ​ក្នុង​ជំនឿសម័យបុរាណ​ចាត់ទុកថា​ជា​សញ្ញា​នៃ​ការមកដល់​នៃ​​សង្រ្គាម ឬ​គ្រោះចង្រៃណាមួយ។

Duration:00:09:36

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - តើផ្កាយដុះកន្ទុយជាអ្វីពិតប្រាកដ?

10/23/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​ការ​សិក្សា​របស់​អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​ជុំវិញ​សំណួរ​ថា តើ​​​ផ្កាយដុះកន្ទុយ​មាន​ធាតុផ្សំ​ជាអ្វី? មាន​ប្រភព​ពីណា? ហើយ​តើ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​វា​មាន​កន្ទុយ​ខុសពី​ផ្កាយផ្សេងទៀត?

Duration:00:08:14

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - គម្រោងអារតេមីស៖ ពីព្រះចន្ទតទៅព្រះអង្គារ

10/23/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីព្រះចន្ទ​តទៅទៀត ដោយ​សូមលើកឡើង អំពីគម្រោង​របស់​ណាសា ក្នុងការ​បញ្ជូន​មនុស្ស​ឲ្យ​វិល​ត្រឡប់​ទៅកាន់​ព្រះចន្ទ​វិញ ដោយ​លើកនេះ គឺ​ក្នុងគោលដៅ​យក​ព្រះចន្ទ​ជា​មូលដ្ឋាន ដើម្បី​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ភពព្រះអង្គារ។

Duration:00:09:10

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ភពព្រះអង្គារ៖ ទិសដៅនៃការស្វែងរកជីវិតក្រៅភព

10/14/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​ភពព្រះអង្គារ ដែល​មនុស្ស​យើង​ធ្លាប់​បាន​សង្កេត​និង​សិក្សា​តាំង​ពី​សម័យ​បុរាណ ហើយ​ក៏​ជា​ទិសដៅដ៏សំខាន់​មួយ នៃ​គម្រោង​បញ្ជូន​មនុស្ស​ឲ្យ​ទៅ​ចុះចត​ទៅថ្ងៃ​អនាគត។

Duration:00:09:58

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - Curiosity ៖ មន្ទីរពិសោធន៍លើភពព្រះអង្គារ

10/14/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​បេសកកម្ម​បញ្ជូន​យាន​គ្មាន​មនុស្ស​បើក​ឈ្មោះ​ថា Curiosity ឲ្យ​ទៅ​សិក្សា​លម្អិត​អំពី​លក្ខខណ្ឌ​នៃ​ជីវិត​លើ​ភព​ព្រះអង្គារ។

Duration:00:08:27

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - តើការធ្វើដំណើរទៅភពព្រះអង្គារត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហាអ្វីខ្លះ?

10/14/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​គម្រោង​បញ្ជូន​មនុស្ស​ឲ្យ​ទៅ​ចុះចត​លើ​ភពព្រះអង្គារ។

Duration:00:09:38

ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក - ភពសុក្រ៖ ផ្កាយព្រឹក ឬ​ផ្កាយចោរ

10/14/2019
នៅ​ក្នុង​នាទីប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូម​បន្ត​​​​ ​រៀបរាប់ អំពីប្រវត្តនៃចក្រវាល​ ដោយសូមលើកឡើង អំពី​ភពសុក្រ ដែល​តែងតែ​ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​បងប្អូនភ្លោះ​នៃ​ភពផែនដី​របស់​យើង។

Duration:00:09:52